Prezes GUS Marek Cierpiał-Wolan przedstawił wyliczenia na Forum Ekonomicznym w Karpaczu. „Rzeczpospolita” i Bankier.pl podają strukturę rachunku. Poniżej liczby urzędu, nie internetowe „biliony na pomoc”.
Polska straciła niemal pół biliona złotych
Polska straciła niemal pół biliona złotych – dokładnie 490,1 mld zł – według analityków GUS. Kwota dotyczy czterech lat działań wojennych na wschodzie: 2022–2025. W relacji do skumulowanego PKB z tych lat to około 3,5 procent. To nie jest suma przelewów do budżetu Ukrainy. Urząd liczył utratę PKB i skutki wstrząsu: pomoc dla Ukrainy i Ukraińców, rynek pracy, gospodarka, demografia, nastroje, siła nabywcza po wyhamowaniu płac, wydatki obronne i spadek wartości dodanej brutto w przemyśle. Podział na sektory jest ostry. Gospodarstwa domowe: 292,1 mld zł. Przedsiębiorstwa: 126 mld zł. Sektor rządowo-samorządowy: 72 mld zł. Polska straciła niemal pół biliona złotych, ale lwią część tego rachunku poniosły rodziny, nie ministerstwa.
Jak GUS to policzył
Marek Cierpiał-Wolan wskazał m.in. utratę siły nabywczej po lutym 2022 roku, gdy wzrost płac wyhamował, „alternatywne” wydatki związane z budżetem obronnym oraz spadek wartości dodanej brutto. Analiza objęła też badanie nastrojów i wpływu napływu uchodźców na kondycję domów i firm. Bankier.pl, relacjonując tę samą konferencję, podaje dodatkowe pozycje z materiału GUS. Dodatkowe wydatki na obronę narodową w latach 2022–2025: 154,2 mld zł. Wydatki z Funduszu Pomocy: 46,7 mld zł. Straty oszczędności gospodarstw przez wyższą inflację: 70 mld zł. Wstrząs miał zbić wartość dodaną brutto o 426,5 mld zł. Polska straciła niemal pół biliona złotych w ujęciu, które miesza koszty fiskalne, inflację i niewytworzoną produkcję. Dlatego 490 mld nie da się porównać jeden do jednego z wykresami o „pomocy Ukrainie”, które w sieci oscylowały od kilkunastu do rzekomych 800 mld.
Budownictwo: 120,9 mld zł dziury
Statystycy osobno podkreślili budownictwo. Spadek wartości dodanej brutto w tej sekcji oszacowano na 120,9 mld zł. Przyczyna podwójna: ludzie i materiały. W 2023 roku liczba ukraińskich mężczyzn zameldowanych na pobyt czasowy w Polsce spadła o 12,7 proc. Część wróciła na front albo do kraju. Na placach ubyło rąk. Równolegle podrożały metale nieżelazne, kruszywo, szkło, cement, asfalt, stal i tworzywa. Wojna podbiła koszty wkładu, zanim jeszcze deweloper zdążył przepisać cennik mieszkań. Polska straciła niemal pół biliona złotych także dlatego, że jeden z filarów inwestycji – budowa – dostał cios podażowy. To nie „nastroje”. To mniej wartości wytworzonej na budowie.
Co ta liczba znaczy, a czego nie
490,1 mld zł to szacunek urzędu statystycznego, nie wyrok o tym, czy pomoc była błędem. GUS nie mówi, że bez wsparcia Kijowa Polska byłaby bogatsza o pół biliona. Wskazuje, ile – według jego metody – kosztował wstrząs wywołany inwazją Rosji. Osobna debata dotyczy skali darowizn i kosztów uchodźców. Oficjalne trackery pomocy militarnej i humanitarnej dają kwoty wyraźnie niższe niż 490 mld. Wyliczenie GUS jest szersze: inflacja, płace, obronność, przemysł, demografia. Kto zrówna jedno z drugim, fałszuje obie strony. Polska straciła niemal pół biliona złotych w cztery lata wojny, której nie toczy na własnym terytorium. Gospodarstwa zapłaciły najwięcej. Budownictwo straciło ponad 120 mld wartości dodanej. Obrona i Fundusz Pomocy to tylko część fiskalna. Reszta to ciszej liczone ubytki: słabsza pensja, droższy cement, mniej oszczędności.
Opracowanie: MojaPL.pl
Źródła: Rzeczpospolita (Nikodem Chinowski), Bankier.pl (konferencja prezesa GUS w Karpaczu), Ukrainska Prawda (przedruk liczb GUS).
