Członek Rady Polityki Pieniężnej nie owija w bawełnę: gospodarka może rosnąć, inflacja może być pod kontrolą, a i tak państwo jedzie na ścianę fiskalną. Deficyt od lat przekracza unijne 3 proc. PKB, dług przebił konstytucyjny próg 60 proc., a kalendarz polityczny nie sprzyja cięciom.
Kotecki: finanse publiczne to słoń, którego nikt nie wyprowadza
Ludwik Kotecki od miesięcy powtarza tę samą diagnozę. Wszyscy – agencje ratingowe, rynki, instytucje międzynarodowe i ekonomiści – wiedzą, że sytuacja finansów publicznych jest bardzo trudna. Ze względów politycznych niewiele da się z tym zrobić. W takim układzie, jak ujmuje to w najnowszej wypowiedzi, zostaje raczej nadzieja niż plan.
Kotecki finanse państwa porównuje do słonia w pokoju. Im później zacznie się go wyprowadzać, tym bardziej będzie bolało. Kryzys fiskalny nie wybucha z dnia na dzień. Narasta po latach rozjazdu między wydatkami a dochodami, a potem przyspiesza.
Deficyt 7 proc. PKB i dług powyżej 60 proc.
Polska miała w 2025 roku deficyt sektora finansów publicznych rzędu 7,3 proc. PKB – jeden z najwyższych w Unii. Unijny punkt odniesienia to 3 proc. Dług publiczny dobił w okolice 60 proc. PKB i w kolejnych latach szedł wyżej, w stronę 67 proc. w ścieżkach, o których mówił sam Kotecki.
To nie jest „wypadek przy pracy”. To trzeci rok z rzędu wielkiej dziury. Wydatki państwa zbliżyły się do poziomu zachodnioeuropejskiego, dochody zostają bliżej Europy Środkowej. Luka wynosi około 7 punktów PKB. Obsługa długu kosztuje już dziesiątki miliardów rocznie – w debacie pojawia się rząd wielkości ok. 100 mld zł.Kotecki finanse opisuje bez złudzeń: przekraczamy progi i nic z tego nie wynika. Ani unijna procedura nadmiernego deficytu, ani konstytucyjny próg długu nie wymusiły twardej korekty.
Dlaczego zostaje „modlitwa”, a nie plan naprawy
Potrzebny jest średniookresowy plan konsolidacji. Kotecki mówi to wprost od co najmniej roku. Problem w tym, że kampania wyborcza w Polsce „trwa od wielu lat” i potrwa jeszcze. W takim klimacie nikt nie chce ciąć 800 plus, trzynastek i czternastek ani podnosić podatków.Raporty, przy których Kotecki się pojawiał, szacowały skalę niezbędnego dostosowania nawet na ok. 160 mld zł. To nie jest korekta kosmetyczna. To albo wyższe podatki, albo cięcie wydatków, albo oba naraz. Bez tego dług rośnie, a koszt jego obsługi zjada kolejne miliardy.Kotecki finanse publiczne wiąże też z polityką pieniężną. Luźny budżet ogranicza przestrzeń do obniżek stóp. RPP nie zastąpi Ministerstwa Finansów. Bank centralny może gasić inflację, ale nie zasypie strukturalnej dziury między tym, co państwo obiecuje, a tym, co zbiera.
Wzrost PKB nie kasuje rachunku
Polska ma atuty: wzrost powyżej wielu krajów UE, napływ środków unijnych, zainteresowanie inwestorów polskim długiem. Właśnie dlatego rynki na razie finansują deficyt. Kotecki ostrzega, że to nie jest dowód zdrowia, tylko odroczenie. Gdy sentyment się zmieni, cena pieniądza skoczy.Wydatki na obronność rzędu 5 proc. PKB dodatkowo usztywniają budżet. Państwa nie stać jednocześnie na zachodni poziom wojska i pełny pakiet świadczeń z czasów pokoju – to też wątek, który Kotecki podnosił, mówiąc o podatku wojennym i czasowym zawieszeniu części transferów.
Co z tego wynika dla obywatela
Kotecki finanse sprowadza do prostego wyboru: albo państwo dostosuje wydatki do dochodów, albo dostosowanie przyjdzie od rynków – droższym długiem, słabszym złotym i inflacją. „Modlitwa” w tym kontekście nie jest żartem religijnym. To opis bezradności polityki, która wie o problemie i odkłada decyzję.Finanse Polski na kolizyjnym kursie to nie hasło opozycji ani rządu. To ocena członka RPP, byłego wiceministra finansów, który od lat liczy tę samą lukę. Dopóki 7 proc. deficytu i dług po 60 proc. PKB są akceptowane jako norma, kurs się nie zmieni. Zmieni się tylko cena, jaką zapłacą podatnicy, gdy skończy się cierpliwość inwestorów.
Opracowanie: MojaPL.pl
Źródła: Rzeczpospolita (rozmowa z L. Koteckim, wrzesień 2026), RMF24, Business Insider, Next Gazeta / raport IFP–IOF, Interia Biznes, Puls Biznesu, wcześniejsze wypowiedzi Koteckiego o deficycie 7 proc. PKB i „słoniu” finansów publicznych.
