Europa długo przekonywała, że karta i telefon wystarczą. Z Holandii idzie inny sygnał: każde gospodarstwo powinno mieć fizyczną rezerwę na wypadek, gdy przez nawet 72 godziny nie zadziałają terminale, bankomaty ani bankowość internetowa. To nie apel jednego banku. Stoi za nim holenderskie forum płatnicze z bankiem centralnym DNB, bankami, organizacjami konsumenckimi, handlem i ministerstwem finansów. Dodatkowo zalecenie pozostaje aktualne także w 2026 roku.
Ile gotówki na trzy doby według Nibud
Nibud wyliczył minimum na pierwsze 72 godziny: 70 euro na osobę dorosłą i 30 euro na każde dziecko. Dla pary to 140 euro, dla pary z jednym dzieckiem 170 euro, dla rodziny 2+2 około 200 euro. Przy kursie rzędu 4,3 zł za euro wychodzi mniej więcej 300 zł na dorosłego i około 860 zł dla rodziny z dwojgiem dzieci. Jest to przeliczenie holenderskiej skali, nie oficjalny limit dla Polski. Te pieniądze mają wystarczyć na wodę, jedzenie, leki i niezbędny transport. Natomiast nie na luksusy i nie na opróżnienie konta. Instytucje podkreślają wprost: dziś nie ma kryzysu bankowego i nie trzeba biec do bankomatu. Rezerwę można zbierać spokojnie, odkładając resztę przez kolejne miesiące.
Dlaczego gotówka wraca jako plan awaryjny
Powód jest twardy. Rosnące napięcia geopolityczne i cyberzagrożenia mogą uderzyć w infrastrukturę płatniczą. Awaria prądu, internetu albo atak na systemy bankowe potrafi odciąć kilka sposobów płacenia naraz: kartę w sklepie, aplikację w telefonie i wypłatę z bankomatu. Europa już to widziała. Podczas wielkiego blackoutu na Półwyspie Iberyjskim w kwietniu 2025 roku wiele osób nie mogło zapłacić właśnie dlatego, że nie miało przy sobie gotówki. Tymczasem fizyczny pieniądz został wtedy nazwany podstawowym zabezpieczeniem, gdy cyfrowe płatności zawodzą.
Jak trzymać rezerwę, żeby działała w sklepie
Holenderski bank centralny nie każe wypłacać oszczędności. Sugeruje mniejsze nominały i monety, bo w awarii sklep może nie wydać reszty z dużego banknotu. Dodatkowo: trzymajcie fizyczną kartę, jeśli zwykle płacicie telefonem. Przy kilku rachunkach rozważcie różne banki, żeby awaria jednej instytucji nie odcięła całej rodziny. Rekomendacja nie została na papierze. Najnowsze badanie DNB pokazuje, że 71 proc. Holendrów zna zalecenie. Natomiast 58 proc. faktycznie ma w domu rekomendowaną kwotę. Gotówka wraca do roli awaryjnego systemu płatniczego: działa wtedy, gdy karta, BLIK i bankomat milczą.
Co z tego wynika dla polskich domów
W Polsce nie ogłoszono analogicznej, oficjalnej „kasowej apteczki” z kwotą na osobę. Jednocześnie Narodowy Bank Polski od lat podkreśla, że banknoty i monety pozostają prawnym środkiem płatniczym, a część pieniędzy warto mieć w gotówce ze względów bezpieczeństwa osobistego i państwowego. W obiegu jest setki miliardów złotych, a jednocześnie płatności mobilne biją rekordy. To nie sprzeczność: cyfrowy pieniądz jest wygodny na co dzień, gotówka jest zapasem, gdy prąd, sieć albo system autoryzacji staną. Sens holenderskiego komunikatu jest prosty. Nie wypłacaj wszystkiego. Miej w domu tyle gotówki, żeby przez około trzy dni kupić to, co konieczne, nawet jeśli elektronika nagle milczy. Kwoty z Nibud można traktować jako punkt odniesienia, nie jako polski obowiązek. Lepiej zbierać małe nominały stopniowo, niż reagować paniką przy bankomacie. Gotówka na 72 godziny nie zastępuje konta. Jest mostem na czas, gdy płatności elektroniczne zawodzą. Holandia podała liczby. Reszta to decyzja każdego gospodarstwa: czy w szufladzie leży tyle, żeby kupić chleb, wodę i leki, gdy terminal pokaże błąd.
Opracowanie: MojaPL.pl
Źródła: dnb.nl (Cash in your emergency kit; NFPS; badanie świadomości), udostepnij.pl, ecb.europa.eu, nltimes.nl, nbp.pl / bankier.pl (stanowisko NBP o gotówce jako zabezpieczeniu).
