Były prezydent Andrzej Duda w wywiadzie dla Newsmax Polska odniósł się do odebrania Wołodymyrowi Zełenskiemu najwyższego polskiego odznaczenia. Tłumaczy, dlaczego order został nadany w 2023 roku, czego dziś żałuje, a czego nie — i gdzie według niego przebiega granica sojuszu.
Duda broni Orderu Orła Białego dla Zełenskiego. „To jego wielka zasługa”
Andrzej Duda broni Orderu Orła Białego dla Zełenskiego jako decyzji podjętej w konkretnym momencie historii. 5 kwietnia 2023 roku, podczas oficjalnej wizyty prezydenta Ukrainy w Polsce, ówczesna głowa państwa nadała ukraińskiemu przywódcy najwyższe polskie odznaczenie. Uzasadnienie brzmiało jasno: zasługi w pogłębianiu stosunków polsko-ukraińskich, działalność na rzecz bezpieczeństwa oraz niezłomność w obronie praw człowieka. W rozmowie wyemitowanej w środę na antenie Newsmax Polska Duda powtórzył, że nie żałuje tamtego kroku. Order — jak mówił — został nadany po rosyjskiej agresji na Ukrainę. Wynikało to z postawy Zełenskiego jako polityka, sąsiada Polski i patrioty własnego kraju. Były prezydent przypomniał, że Wołodymyr Zełenski został w Kijowie. Oświadczył, że nie wyjedzie i jest gotów oddać życie za ojczyznę. W ocenie Dudy ta postawa w ogromnym stopniu przyczyniła się do tego, że Rosja nie zdołała opanować stolicy ani całego państwa. To — podkreślił — była wielka zasługa nie tylko dla Ukrainy. Było to także w polskim interesie. Główna fraza „Duda broni Orderu Orła Białego dla Zełenskiego” wraca więc do sedna. Były prezydent nadal uważa ówczesne nadanie za uzasadnione warunkami wojny. Jego zdaniem wynikało ono z postawy sojusznika z 2022 i 2023 roku.
Postawa się zmieniła. Duda: to polityka, ale szkoda relacji
Jednocześnie Andrzej Duda nie udaje, że nic się nie zmieniło. Przyznał wprost, że postawa prezydenta Wołodymyra Zełenskiego wobec Polski jest dziś inna. „Tak, no oczywiście, że się zmieniła” — powiedział. Dodał jednak, że nie żałuje decyzji o orderze, bo „to jest polityka”. Szkoda mu natomiast, że relacje polsko-ukraińskie nie układają się tak, jakby chciał. Były prezydent zaznaczył, że osobiście pragnie jak najlepszych stosunków z Ukrainą, ale partnerskich. Polska — mówił — ma być traktowana jak przyjaciel, a nie jak ktoś, kto chce Ukrainie zaszkodzić. W tym samym wywiadzie padło zdanie, które najlepiej oddaje konserwatywny rdzeń jego argumentu: Polacy pilnują polskich interesów i są granice, których nawet najlepszym partnerom przekroczyć nie wolno. Z tego powodu do takich sytuacji trzeba dostosować polską politykę. Duda broni więc Orderu Orła Białego dla Zełenskiego jako aktu z konkretnego czasu. Jednak jednocześnie oddaje dzisiejszą decyzję urzędującemu prezydentowi. Karol Nawrocki — podkreślił — ma wiedzę, której były prezydent może już nie posiadać. Na końcu to decyzja prezydenta RP podejmowana z pełną odpowiedzialnością.
Dlaczego Nawrocki odebrał order. Sprawa nazwy „Bohaterów UPA”
19 czerwca 2026 roku prezydent Karol Nawrocki ogłosił odebranie Wołodymyrowi Zełenskiemu Orderu Orła Białego. Powodem była zgoda ukraińskiej głowy państwa na nadanie Samodzielnemu Centrum Operacji Specjalnych „Północ” honorowej nazwy „Bohaterów UPA”. Decyzja zapadła po konsultacji z Kapitułą Orderu Orła Białego. Nawrocki oświadczył, że krok ten nie jest skierowany przeciw narodowi ukraińskiemu i nie oznacza zmiany polskiej polityki bezpieczeństwa wobec rosyjskiej agresji. Polska — mówił — wspierała i wspiera Ukrainę, bo rosyjski atak stanowi zagrożenie dla Rzeczypospolitej i całej Europy. Kontekst historyczny tej decyzji jest w Polsce jednoznaczny. Sejm RP uznał zbrodnie OUN i UPA za ludobójstwo. Ponadto 11 lipca jest Narodowym Dniem Pamięci Ofiar Ludobójstwa dokonanego przez ukraińskich nacjonalistów. Dla większości polskiego społeczeństwa UPA pozostaje formacją odpowiedzialną za zbrodnie na obywatelach Rzeczypospolitej na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej. Z tego względu nadanie jednostce Sił Zbrojnych Ukrainy nazwy odwołującej się do tej formacji zostało w Warszawie odczytane jako przekroczenie granicy, o której mówił Duda.
Polski interes, partnerstwo i granice sojuszu
Linia byłego prezydenta da się streścić bez przekłamania. Duda broni Orderu Orła Białego dla Zełenskiego jako odpowiedzi na postawę z pierwszych miesięcy pełnoskalowej wojny. Nie odwołuje tamtej oceny. Nie twierdzi też, że dzisiejsza sytuacja jest taka sama. Warunki się zmieniły. Zachowanie ukraińskiego przywódcy — jak sam przyznał wcześniej także w stanowisku przekazanym mediom — zmieniło się wyraźnie.
Opracowanie: MojaPL.pl
Źródła: Do Rzeczy, Newsmax Polska, PAP, Onet, Rzeczpospolita, Deutsche Welle, BBC News Polska.
