W stolicy zaplanowano konferencję ukraińskiej kliniki, która w cenniku ma „macierzyństwo zastępcze” za dziesiątki tysięcy euro. Ewa Zajączkowska-Hernik ostrzega, że dziecko sprowadza się tu do towaru, a kobieta do narzędzia. Sprawa dotyczy nie tylko etyki, lecz także zderzenia prawa Ukrainy z polskim Kodeksem rodzinnym.
Co zapowiada klinika BioTexCom w stolicy
Ukraińska klinika BioTexCom ogłosiła w Warszawie wydarzenie zaplanowane na 12 i 13 września 2026 roku. Oficjalnie mówi się o konferencji informacyjnej dla osób myślących o rodzicielstwie. W praktyce na stronie firmy figurują procedury in vitro, in vitro z komórkami jajowymi dawczyni oraz „macierzyństwo zastępcze”, czyli surogacja. Portal wPolityce.pl sprawdził ofertę. Pakiet standard wyceniono na 39 900 euro, pakiet VIP na 64 900 euro. Firma reklamuje warianty jako all-inclusive. W formularzu uczestnicy mają wskazywać, którym programem są zainteresowani. Krytycy oceniają więc, że to nie akademicka debata. Ich zdaniem to pozyskiwanie klientów na odpłatną usługę realizowaną na Ukrainie, gdzie surogacja jest legalna. Właśnie ta promocja surogacji w Warszawie wywołała interwencje środowisk prawniczych i konserwatywnych. Instytut Ordo Iuris skierował apel do ministra sprawiedliwości Waldemara Żurka o zablokowanie wydarzenia w zapowiedzianej formie i o objęcie sprawy nadzorem. W ocenie Instytutu konferencja ma charakter komercyjnej akcji. Nie jest to neutralne spotkanie.
Zajączkowska-Hernik: szalenie niemoralna kwestia
Na antenie Telewizji wPolsce24 sprawę skomentowała eurodeputowana Konfederacji Ewa Zajączkowska-Hernik. Nazwała promocję surogacji szalenie niemoralną kwestią. Oceniła, że prezydent Warszawy Rafał Trzaskowski ma tendencję do wspierania takich – w jej słowach – patologii i niemoralnych sytuacji. Zwróciła też uwagę, że przy tej sprawie nie widać „czarnych protestów”, które w przeszłości mobilizowały lewicę wokół aborcji. Europosłanka odwołała się do polskiego porządku prawnego. Podkreśliła, że Kodeks rodzinny jasno mówi, kto jest matką dziecka: matką jest kobieta, która dziecko urodziła. Dodała, że zderzamy się z prawem obowiązującym na Ukrainie. Dodała też, że zderzamy się z prawem, które obowiązuje w Polsce. Przypomniała również, że polski Kodeks karny przewiduje kary za handel ludźmi. To polityczna ocena, nie wyrok sądu. Jednocześnie jej argument opiera się na przepisie, który w prawie rodzinnym rzeczywiście jest twardy. Wskazała, że umowa nie przenosi macierzyństwa na „matkę zamawiającą”.
Dziecko w cenniku i zapowiedź aborcji „na reklamację”
Najmocniejszy fragment komentarza Zajączkowskiej-Hernik dotyczył tego, co klinika obiecuje, gdy dziecko „nie przypadnie do gustu”. Europosłanka wskazała, że jeśli pojawi się wada, firma gwarantuje aborcję legalną na Ukrainie. Następnie – w ramach już wniesionej opłaty – nową próbę. Porównała ten język do oddawania telewizora do marketu. Na stronie oferty pojawiają się sformułowania o możliwości zakończenia ciąży matki zastępczej, jeśli zleceniodawcy wyrażą taką wolę. Pojawiają się też zapisy o rozpoczęciu programu od nowa bez dodatkowych opłat. W ocenie krytyków to dowód, że dziecko traktuje się jak produkt z gwarancją, a kobietę jak wymienny element procedury. Zwolennicy procedur za granicą argumentują zwykle, że pary niepłodne szukają legalnej na Ukrainie ścieżki do dziecka. Przeciwnicy odpowiadają, że zgoda dorosłych nie kasuje pytania, czy wolno kupić ciążę i przekazać noworodka za wynagrodzeniem. Promocja surogacji w Warszawie stawia to pytanie w samym centrum polskiej stolicy.
Co naprawdę mówi polskie prawo
Polskie prawo nie zna instytucji „matki intencjonalnej”, która na mocy kontraktu zastępuje kobietę rodzącą. Zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym matką dziecka jest kobieta, która je urodziła. Umowy o macierzyństwo zastępcze są w literaturze prawniczej uznawane za nieważne, bo obchodzą przepisy o pochodzeniu dziecka i godzą w zasady współżycia społecznego. Odrębna kwestia to odpowiedzialność karna. Surogacja nie zawsze jest wprost nazwana w kodeksie jako osobny czyn. Natomiast Kodeks karny penalizuje handel ludźmi oraz organizowanie przysposobienia wbrew przepisom w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Ordo Iuris i część prawników wskazują, że komercyjne przekazywanie dziecka za wynagrodzeniem może być oceniane jako sprzedaż dziecka w świetle prawa międzynarodowego. Inne analizy ostrzegają, by automatycznie nie zrównywać każdej umowy surogacyjnej z handlem ludźmi bez badania znamion czynu. Dlatego uczciwy opis brzmi tak: w Polsce nie da się legalnie „zamówić” macierzyństwa zastępczego i przepisać matki w akcie urodzenia. Promowanie w Warszawie płatnych pakietów na Ukrainie jest próbą ominięcia tego porządku. Nie jest to jego uzupełnieniem.
Stolica, władza i pytanie o reakcję państwa
Tytuł relacji w mediach konserwatywnych łączy wydarzenie z rządami Rafała Trzaskowskiego w Warszawie. Nie oznacza to, że prezydent miasta osobiście zaprosił klinikę. Oznacza, że konferencja ma odbyć się w stolicy zarządzanej przez niego, a eurodeputowana obwinia stołeczny klimat ideowy za brak oporu wobec procederu, który nazywa patologią. Jednocześnie sprawa trafiła już do debaty prokuratorskiej i petycyjnej. Pytanie nie brzmi wyłącznie, czy ktoś ma prawo mówić o niepłodności. Pytanie brzmi, czy państwo polskie pozwoli w centrum Warszawy reklamować pakiety, w których dziecko ma cenę, a ciąża – opcję zwrotu. Promocja surogacji w Warszawie zderza trzy porządki: ukraińskie prawo dopuszczające komercyjne macierzyństwo zastępcze, polski zakaz obchodzenia macierzyństwa urodzeniowego oraz moralny sprzeciw wobec zamiany kobiety i dziecka w elementy cennika. Zajączkowska-Hernik ten sprzeciw nazwała wprost. Reszta zależy od tego, czy instytucje państwa potraktują konferencję jako nieszkodliwą prelekcję. A może uznają ją za ofertę handlową sprzeczną z polskim porządkiem prawnym.
Opracowanie: MojaPL.pl
Źródła: wPolityce.pl, Telewizja wPolsce24, PCh24.pl, Ordo Iuris, Kresy.pl, nczas.info.
