To miejsce nie jest przypadkowe. Ostrówki to jedna z wsi, których mieszkańcy zostali wymordowani. Morawiecki bywał tam wcześniej jako premier, wkopywał krzyż, obiecywał, że nie spocznie, dopóki ostatnia ofiara nie zostanie odnaleziona. Teraz wraca już jako polityk Rozwoju Plus. Stawia twardy warunek wobec Kijowa: bez ekshumacji, bez prawdy i bez końca kultu zbrodniarzy nie ma zgody na dalsze otwieranie Ukrainy na Unię Europejską.
Morawiecki jedzie na Wołyń. Ostrówki, UPA i żołnierze 1939
Komunikat Rozwoju Plus jest krótki i konkretny. Jutro, 30 sierpnia, delegacja stowarzyszenia staje na wołyńskiej ziemi. Program łączy dwa wątki polskiej pamięci: ludobójstwo dokonane przez UPA na cywilach — kobietach, dzieciach, starcach — oraz polskich żołnierzy, którzy polegli we wrześniu 1939. Nie ma tu miejsca na „wspólną martyrologię” bez nazwisk sprawców. Sprawcą, którego Morawiecki wskazuje od lat, jest UPA i zaplecze OUN. Instytut Pamięci Narodowej szacuje liczbę polskich ofiar antypolskiej akcji na Wołyniu, w Galicji Wschodniej i na Lubelszczyźnie na około 100 tysięcy. Strona ukraińska podkreśla też ofiary ukraińskie. Traktuje UPA jako formację niepodległościową. Polska linia, którą reprezentuje były premier, nie zgadza się na zrównanie kata z ofiarą. Wieś, która zniknęła z mapy, nie jest „konfliktem lokalnym”. Jest miejscem zbrodni.
Warunek wobec Kijowa: prawda, ekshumacje, koniec kultu
W ostatnich tygodniach Morawiecki powtarzał to samo zdanie w różnych formach. Bez prawdy o Wołyniu, bez ekshumacji i bez końca kultu Bandery nie ma zgody na dalsze negocjacje Ukrainy z Unią Europejską. W innym wystąpieniu żądał, by nie zamykać etapów negocjacyjnych bez pełnej zgody na prawdę historyczną, ekshumacje i zakończenie kultu UPA, OUN, SS Galizien, Bandery, Szuchewycza, Doncowa, Melnyka i innych zbrodniarzy. To nie jest nowy kaprys. To konsekwencja sporu, który ciągnie się od dekad. Polska chce grzebać swoich martwych i nazywać ludobójstwo ludobójstwem. Część ukraińskiego państwa i ulicy wciąż stawia pomniki tym, którzy te wsie palili. Morawiecki uzależnia europejską ścieżkę Kijowa od tego, czy elita przestanie chować pamięć pod dywan. Tusk też mówił o prawdzie jako warunku przyszłości w UE. Były premier idzie jednak dalej: wymienia nazwiska i organizacje, których kult ma się skończyć, zanim Bruksela otworzy kolejne rozdziały.
Order do Chełma i spór z Zełenskim
Równolegle Morawiecki zdecydował, że Order Księcia Jarosława Mądrego, otrzymany od Ukrainy w 2022 roku, trafi do Muzeum Pamięci Ofiar Rzezi Wołyńskiej w Chełmie. Niech odznaczenie — mówił — stanie się symbolem pamięci o dziesiątkach tysięcy niewinnych Polaków bestialsko zamordowanych podczas rzezi. Skoro skorumpowana elita ukraińska nie potrafi, zrobi to za nich. Ten gest przyszedł po decyzji prezydenta Karola Nawrockiego o odebraniu Wołodymyrowi Zełenskiemu Orderu Orła Białego i fali wzajemnego zrzekania się odznaczeń. Bezpośredni spór z prezydentem Ukrainy wywołała zapowiedź Ukraińskiego Panteonu Narodowego. Zełenski oświadczył, że nikt nigdy nie będzie dyktował, jak Ukraińcy mają żyć, mówić, kogo kochać i których bohaterów czcić. Morawiecki uznał to za kolejny policzek wymierzony Polsce. Ukraina — odparł — nie będzie Polsce mówić, że ludobójcy z UPA i Bandera są bohaterami, których nikt nie ma prawa oceniać.
Pamięć nie jest nienawiścią. Zaprzeczenie prawdzie nią bywa
Podróż na Wołyń wpisuje się w tę logikę. Nie zastępuje ekshumacji. Nie zastępuje ustawy, którą Morawiecki zapowiadał w sprawie gloryfikacji UPA w Polsce. Jest fizyczną obecnością tam, gdzie leżą kości. Ostrówki, Puźniki, dziesiątki innych miejsc — część prac poszukiwawczych ruszono jeszcze za jego rządu, przy IPN i Fundacji Wolność i Demokracja. Dziś były premier wraca, by pokazać, że pamięć nie jest kartą do przetargu za milczenie o Banderze. Morawiecki jedzie na Wołyń, bo uważa, że państwo, które chce do Europy, nie może jednocześnie czcić formacji odpowiedzialnej za masowe zbrodnie na ludności cywilnej. To stanowisko ostre. Jest też zgodne z tym, co od lat mówią rodziny ofiar: najpierw grób, imię i prawda, potem dialog. W niedzielę w Ostrówkach padną słowa przy krzyżu. Warunek wobec Kijowa zostaje w Warszawie i w Brukseli.
MojaPL.pl
Źródła: dorzeczy.pl, rmf24.pl, rp.pl, bbc.co.uk, gazeta.pl.
