Polska od lat udziela Ukrainie bezprecedensowego wsparcia finansowego, militarnego i humanitarnego. Liczy przy tym na wzajemny szacunek oraz solidarność. Tymczasem Rada Obwodowa we Lwowie podjęła inicjatywę ogłoszenia 2027 roku Rokiem Romana Szuchewycza. Był on dowódcą Ukraińskiej Powstańczej Armii odpowiedzialnego za rozkazy dotyczące wysiedleń i mordów na Polakach. Co ważne, decyzja ta została zaproponowana przez radnego Swiatosława Szeremetę. Budzi ona w Warszawie silne oburzenie i jest odbierana jako podważanie dwustronnych relacji.
Decyzja lwowskiej rady o upamiętnieniu dowódcy UPA
Rada Obwodowa we Lwowie postanowiła ogłosić rok 2027 Rokiem Romana Szuchewycza. Był on jednym z czołowych dowódców Ukraińskiej Powstańczej Armii, która wydawała rozkazy dotyczące wysiedleń i zabójstw ludności polskiej. Inicjatywę zgłosił radny Swiatosław Szeremeta. W 2017 roku otrzymał on zakaz wjazdu na terytorium Polski za blokowanie prac ekshumacyjnych przy szczątkach polskich żołnierzy w Kostiuchnówce. Polski resort spraw zagranicznych zwrócił się o ponowne wpisanie Szeremety na listę osób niepożądanych w Polsce.
Zbrodnie popełnione przez formacje UPA pochłonęły życie ponad 100 tysięcy niewinnych cywilów. Mimo to Szeremeta i inni lokalni działacze twierdzą, że oddawanie czci dowódcom UPA stanowi element budowania ukraińskiej pamięci narodowej i historii. Nie jest to odosobniony przypadek. Wcześniej prezydent Wołodymyr Zełenski zdecydował o nadaniu jednostce wojskowej imienia bohaterów UPA.
Skala polskiego wsparcia dla Ukrainy
Polska przekazała Ukrainie wsparcie o łącznej wartości przekraczającej 100 miliardów złotych. W tej kwocie mieści się 16,5 miliarda złotych na pomoc wojskową. Dodatkowo 47 miliardów złotych przeznaczono na integrację, utrzymanie i ochronę socjalną obywateli Ukrainy przebywających w Polsce. Około pół miliarda złotych wydano na zakup i utrzymanie systemów Starlink dla Kijowa. Istotne koszty ponosi także hub logistyczny w Jasionce koło Rzeszowa. Przez ten hub przepływa około 80 procent światowej pomocy humanitarnej i wojskowej kierowanej na Ukrainę.
Polska dostarczyła również nowoczesne uzbrojenie, w tym pociski do systemów Patriot. W zamian oczekiwano relacji opartych na wdzięczności i solidarności. Zamiast tego pojawiają się działania polegające na gloryfikowaniu postaci odpowiedzialnych za brutalne mordy na Polakach. Część polskich polityków podkreśla, że takie gesty stoją w sprzeczności z oczekiwaniem wzajemnego szacunku.
Reakcja Warszawy i pytanie o prowokację
W Warszawie decyzję lwowskiej rady odbiera się jako działanie podważające dobre stosunki między Polską a Ukrainą. Można ją interpretować również jako celową prowokację, zwłaszcza w kontekście ogromnego wsparcia, jakiego Polska udziela od początku rosyjskiej agresji. Ministerstwo Spraw Zagranicznych podjęło już kroki dotyczące statusu Swiatosława Szeremety. Temat budzi silne emocje, ponieważ dotyczy zarówno pamięci historycznej, jak i bieżących relacji sojuszniczych.
Wcześniejsze wypowiedzi polskich polityków, w tym Jarosława Kaczyńskiego, wskazywały, że Ukraina nie wejdzie do Unii Europejskiej. Twierdzili tak, opierając się na tradycji gloryfikującej postacie odpowiedzialne za zbrodnie na Polakach. Obecna inicjatywa lwowskiej rady wpisuje się w szerszy kontekst sporów o pamięć historyczną, ekshumacje ofiar oraz sposób, w jaki Ukraina kształtuje swój oficjalny stosunek do przeszłości.
Polska konsekwentnie podkreśla, że wsparcie dla Ukrainy w obliczu rosyjskiej agresji jest wyrazem solidarności i strategicznego interesu. Jednocześnie oczekuje, że strona ukraińska będzie respektować polską pamięć o ofiarach zbrodni popełnionych przez formacje UPA. Ogłoszenie roku poświęconego Romanowi Szuchewyczowi stoi w wyraźnej sprzeczności z tym oczekiwaniem i pogłębia napięcia w relacjach dwustronnych.
Decyzja rady obwodowej we Lwowie oraz wcześniejsze gesty, takie jak nadanie jednostce wojskowej imienia bohaterów UPA, pokazują, że kwestia historyczna pozostaje istotnym elementem ukraińskiej polityki pamięci. Dla polskiej strony jest to szczególnie trudne do przyjęcia w sytuacji, gdy Polska ponosi ogromne koszty pomocy militarnej, humanitarnej i społecznej. Pytanie, czy mamy do czynienia z celową prowokacją, czy z wewnętrzną polityką historyczną Ukrainy, pozostaje otwarte. Jednak skutki dla wzajemnych relacji są już odczuwalne.
Opracowanie: MojaPL.pl
