Dzisiaj wspominamy św. Jana Pawła II
Dokładnie 22 października 1978 roku na Placu św. Piotra w Rzymie odbyła się uroczysta inauguracja pontyfikatu Jana Pawła II. Wybrany sześć dni wcześniej Karol Wojtyła wygłosił wtedy programową homilię, która stała się fundamentem jego niemal 27-letniej posługi. Słowa „Nie lękajcie się! Otwórzcie na oścież drzwi Chrystusowi” do dziś brzmią jako jedno z najmocniejszych wezwań w historii Kościoła.
Uroczysta inauguracja pontyfikatu na Placu św. Piotra
Ceremonia inauguracyjna pontyfikatu Jana Pawła II odbyła się 22 października 1978 roku na Placu św. Piotra. Konklawe rozpoczęło się 14 października, a wybór Karola Wojtyły na papieża nastąpił 16 października. W uroczystości uczestniczyło 112 kardynałów, przedstawiciele wielu Kościołów chrześcijańskich oraz oficjalne delegacje ze 106 państw i 15 organizacji międzynarodowych. Polskę reprezentowała delegacja pod przewodnictwem Henryka Jabłońskiego. Msza była transmitowana do wielu krajów, w tym do Polski. Papież rozpoczął dzień prywatną modlitwą przy grobie św. Piotra w grotach watykańskich.
Programowa homilia i wezwanie „Nie lękajcie się!”
Podczas inauguracji Jan Paweł II wygłosił programową homilię, w której ogłosił kierunek nowego pontyfikatu. Postawił w niej Chrystusa w centrum, jednocześnie zwracając uwagę na człowieka – obie perspektywy uznał za wzajemnie się uzupełniające. Kulminacją przemówienia stały się słowa: „Nie lękajcie się! Otwórzcie, otwórzcie na oścież drzwi Chrystusowi. Dla Jego zbawczej władzy otwórzcie granice państw, systemów ekonomicznych i politycznych, szerokie dziedziny kultury, cywilizacji i rozwoju. Nie lękajcie się! Chrystus wie, co nosi w swoim wnętrzu człowiek. On jeden to wie!”.
Papież podkreślił, że często człowiek nie zna głębi własnej duszy i serca, jest niepewny sensu życia i ogarnięty zwątpieniem. Dlatego wzywał, by pozwolić Chrystusowi przemawiać do człowieka, bo tylko On ma słowa życia wiecznego. Homilia nawiązywała także do wyznania św. Piotra: „Tyś jest Chrystus, Syn Boga żywego”.
Symboliczny gest wobec prymasa Wyszyńskiego
Podczas homagium, gdy kardynałowie składali hołd nowemu biskupowi Rzymu, szczególna scena dotyczyła kardynała Stefana Wyszyńskiego. Gdy prymas ukląkł i ucałował pierścień papieża, Jan Paweł II wstał, serdecznie go objął i ucałował jego dłoń w sposób synowski. Następnego dnia, podczas audiencji dla Polaków, papież powiedział: „Nie byłoby dziś na Stolicy Piotrowej tego papieża Polaka, który pełen bojaźni Bożej, ale i pełen ufności rozpoczyna nowy pontyfikat, gdyby nie było twojej wiary, która nie cofnęła się przed więzieniem i cierpieniem. Gdyby nie było twojej heroicznej nadziei, twojego bezgranicznego zawierzenia Matce Kościoła! Gdyby nie było Jasnej Góry i całego okresu dziejów Kościoła w naszej Ojczyźnie, związanych z twoim biskupim i prymasowskim posługiwaniem!”.
Przesłanie wobec świata komunistycznego
Wezwanie do otwarcia granic państw oraz systemów ekonomicznych i politycznych było szeroko interpretowane jako skierowane także do władz komunistycznych za żelazną kurtyną. Oficjalna polska delegacja uczestniczyła w uroczystości i złożyła gratulacje, jednak w kręgach rządzących odczuwano niepokój. W dyskusjach Biura Politycznego po konklawe pojawiały się głosy zaskoczenia i obaw dotyczących możliwego wpływu papieża na sytuację w Czechosłowacji, ZSRR oraz wsparcie dla dysydentów. Kardynał Agostino Casaroli kontynuował dyplomację watykańską, jednak papież nadał jej bardziej zdecydowany ton, czerpiąc z własnego doświadczenia życia pod reżimem socjalistycznym. Celem nie było jedynie zabezpieczenie Kościoła, lecz poprawa jego pozycji.
Wyzwania dla Zachodu i całego Kościoła
Apel o otwarcie drzwi Chrystusowi dotyczył także świata zachodniego. Jan Paweł II zwracał uwagę na niepokoje społeczne, konflikty na Bliskim Wschodzie oraz biedę w krajach Trzeciego Świata. Podczas pontyfikatu odbywał pielgrzymki do miejsc konfliktów, organizował modlitwy o pokój i rozwijał nauczanie społeczne. Wobec Kościoła w laicyzujących się społeczeństwach Zachodu, po rewolucji 1968 roku i sporach wokół Soboru Watykańskiego II, papież wzywał do odwagi wobec zmian i relatywizmu. Przestrzegał przed traktowaniem tradycji jak muzealnego eksponatu lub porzucaniem nauczania moralnego.
Słowa wypowiedziane 22 października 1978 roku stały się nieformalnym mottem całego pontyfikatu. Sam papież po latach przyznał, że nie mógł wtedy w pełni przewidzieć, jak daleko te słowa zaprowadzą jego i cały Kościół – były one bardziej dziełem Ducha Świętego niż ludzkim programem. Nawiązywał także do polskiego doświadczenia maryjnego związanego z Jasną Górą jako swoistego „Nie lękajcie się!” wypowiedzianego przez Chrystusa ustami Matki.
Opracowanie: mojapl.pl
Źródła:
jp2online.pl (publikacja o inauguracji pontyfikatu)
Vatican News (pełna treść homilii z 22 października 1978)
RMF24, Polskie Radio 24, Adonai.pl (relacje z uroczystości i szczegóły ceremonii)
Oświadczenia i wspomnienia dotyczące gestu wobec kardynała Wyszyńskiego oraz kontekstu politycznego (na podstawie materiałów historycznych i biograficznych)
