Europoseł opublikował nagranie, na którym uderza młotem w kamienny pomnik w uroczysku Białystok. Ambasada Ukrainy w Polsce wydała ostry komunikat. Sprawa wraca do sporu o pamięć ofiar UPA i o status tego miejsca na Lubelszczyźnie.
Ambasada Ukrainy Braun. Co zawiera komunikat
Ambasada Ukrainy w Polsce odniosła się do zniszczenia pomnika UPA przez Grzegorza Brauna. W oświadczeniu napisano wprost: „To wstydliwe i niemoralne zachowanie”. Placówka uznała incydent za kolejny akt wandalizmu wymierzony w ukraińskie miejsce pamięci. Ambasada Ukrainy Braun to spór nie tylko o kamień, ale o ocenę całej akcji. Z drugiej strony dyplomaci stwierdzili, że przywódcy skrajnie prawicowej partii przed kamerami zbezcześcili grób poległych ukraińskich żołnierzy. Ponadto zdarzenie powiązano z wojną rosyjsko-ukraińską. W ocenie ambasady przy zagrożeniu dla bezpieczeństwa Ukrainy, Polski i Europy wykorzystywanie miejsc pochówku do walki politycznej jest niedopuszczalne. „To wstydliwe i niemoralne zachowanie, które zasługuje na jednoznaczne potępienie” – podkreślono w komunikacie. Ambasada Ukrainy Braun została w ten sposób wpisana w szerszy apel o ochronę grobów, niezależnie od sporów historycznych.
Co zrobił europoseł przy obelisku
Lider Konfederacji Korony Polskiej, europoseł Grzegorz Braun, opublikował w czwartek 10 września 2026 r. w mediach społecznościowych nagranie. Widać na nim, jak on i inne osoby uderzają młotem w kamienny obelisk. Obiekt stoi w miejscowości Białystok w powiecie hrubieszowskim, w województwie lubelskim, w pobliżu wsi Liski. To pomnik i grób żołnierzy Ukraińskiej Powstańczej Armii, którzy polegli w walce z NKWD w 1946 r. Braun napisał w serwisie X: „Obelisk obrażający pamięć ofiar ukraińskiego Ludobójstwa na Polakach powinien zostać usunięty profesjonalnymi narzędziami natychmiast po udokumentowaniu przestępstwa banderyzmu”. Polityk traktuje monument jako upamiętnienie formacji odpowiedzialnej za zbrodnie na Polakach i domaga się jego likwidacji. Jednak Ambasada Ukrainy Braun ocenia tę samą scenę odwrotnie: jako zbezczeszczenie grobu i polityczny spektakl przy mogile. Oba stanowiska są publiczne i wzajemnie się wykluczają.
Groby poza sporem? Stanowisko placówki
W dalszej części oświadczenia ambasada zaznaczyła, że groby poległych nie powinny stawać się narzędziem politycznych sporów. „Groby poległych nie mogą być narzędziem walki politycznej. Pamięć o zmarłych nie może być podstawą politycznego spektaklu. Bez wyjątków i podwójnych standardów” – napisano. Ambasada Ukrainy Braun wezwała polskie władze do zbadania sprawy, ustalenia odpowiedzialnych i przywrócenia uszkodzonego miejsca do właściwego stanu. Domaga się też działań, które zapobiegną podobnym zdarzeniom. Komunikat zamyka zdanie: „Historia powinna być badana przez historyków. Polegli muszą być czczeni z godnością. A groby – chronione”. Na terenie uroczyska Białystok pochowanych jest 41 żołnierzy UPA poległych w lutym 1946 r. w walkach z NKWD pod Liskami. Upamiętnienie istnieje od lat 90., natomiast obecny kamień z nazwiskami stoi od 2019 r. Obiekt był niszczony już wcześniej: latem 2026 r. pomalowano go sprejem i wycięto łuk, a 6 września uszkodzono napisy. Według Lubelskiego Urzędu Wojewódzkiego grób nie figuruje w ewidencji grobów i cmentarzy wojennych prowadzonej przez wojewodę.
Śledztwo w Polsce i drugi głos z Kijowa
Policja w Hrubieszowie i MSWiA zapowiadały, że sprawcy zniszczenia pomnika nie pozostaną bezkarni. Dochodzenie idzie w kierunku znieważenia pomnika, nienawiści na tle narodowościowym i uszkodzenia mienia. Prokuratura zabezpieczała nagranie. W pierwszych komunikatach nie było zarzutów. Tymczasem ukraińskie MSZ osobno nazwało incydent „wojną z grobami” prowadzoną przez „polityczne marginesy” i wezwało do oceny prawnej oraz odbudowy mogiły. Ambasada Ukrainy Braun i MSZ w Kijowie mówią więc tym samym językiem: potępienie, odpowiedzialność, naprawa obiektu. Po stronie polskiej argument Brauna opiera się na pamięci ofiar Wołynia i na sprzeciwie wobec gloryfikacji UPA. Po stronie ukraińskiej – na ochronie mogiły żołnierzy zabitych przez NKWD. Artykuł źródłowy oddaje oba cytaty: słowa europosła o ludobójstwie na Polakach i słowa ambasady o wstydzie i niemoralności.
Opracowanie: MojaPL.pl
Źródła: Do Rzeczy, oświadczenie Ambasady Ukrainy w Polsce (Facebook/X), wpis Grzegorza Brauna na X, Ukrainska Prawda, PAP / WP / MSWiA.
