W Gdańsku, w rocznicę Sierpnia ’80, Lech Wałęsa nie ograniczył się do wieńca. Powiedział wprost, że zwycięstwo lat 80. było wielkie, ale naród nie był na nie przygotowany. Lech Wałęsa o demokracji, Solidarności i zagrożeniu dla Polski mówił tonem ostrzeżenia, nie laudacji.
Rocznica Sierpnia w Gdańsku i słowa Wałęsy przy pomniku
W poniedziałek w Gdańsku i w innych miastach odbyły się uroczystości 46. rocznicy podpisania Porozumień Sierpniowych oraz powstania NSZZ „Solidarność”. W ramach obchodów Lech Wałęsa złożył wieniec przed Pomnikiem Poległych Stoczniowców. Po tej gestie były prezydent i pierwszy lider „Solidarności” przedstawił ocenę bieżącej sytuacji politycznej. Nie mówił wyłącznie o przeszłości. Nawiązał do własnego losu i do losu ludzi, którzy go niegdyś nieśli. Przypomniał zgromadzonym: przynieśliście mnie na ramionach, a przyjdzie czas, że będą we mnie i was rzucać kamieniami. Przyczynę wskazał w samym zwycięstwie. Odnieśliśmy naprawdę wielkie, piękne i mądre zwycięstwo. Jednak byliśmy do tego zwycięstwa w ogóle nieprzygotowani. Wałęsa twierdził, że przewidywał próby podważania osiągnięć opozycji. Wzywał, by się pomęczyć. Wtedy – mówił – będziecie widoczni i doceniani za wielkie zwycięstwo, jakie w latach 80. osiągnęliśmy. To była mowa człowieka, który stoi przy gdańskich Krzyżach. Jednocześnie rozlicza skutki tamtego triumfu.
Dlaczego według Wałęsy nie da się odbudować Solidarności
Lech Wałęsa o Solidarności historycznej mówił jako o zjawisku, którego nie da się powtórzyć w dawnym kształcie. Jego zdaniem upadek komunizmu i rozbicie Związku Radzieckiego pozbawiły społeczeństwo wspólnego celu. Gdy zniknął jeden, czytelny przeciwnik, zniknął też mianownik, który spajał miliony. Nie ma wspólnego mianownika – stwierdził – a w liczniku mamy różne interesy narodów i jednostek. Obecnie nie istnieje klimat zjednoczeniowy, który pozwoliłby stworzyć inicjatywę o podobnej skali. To nie była pochwała dzisiejszych podziałów. To była diagnoza: bez wspólnego celu wielki ruch narodowy nie wróci w postaci z sierpnia 1980 roku. W tym samym duchu były prezydent zaapelował o ponowne zdefiniowanie lewicy, prawicy, partii religijnych i samej demokracji. Pytanie, które zadał słuchaczom, było ostre: co to dzisiaj macie, demokrację? No, nie żartujcie. To jest demokracja na wysokości Churchilla. W jego ujęciu nazwa pozostała, ale treść się rozjechała z rzeczywistością.
Lech Wałęsa o demokracji, technologii i myśleniu państwowym
Według byłego prezydenta systemy polityczne nie nadążają za zmianami technologicznymi i społecznymi. Organizacja państwa z końca XX wieku oraz dotychczasowe rozwiązania ustrojowe nie odpowiadają obecnym czasom. Dlatego – przekonywał – trzeba przejść od myślenia wyłącznie państwowego do perspektywy kontynentalnej i globalnej. Założeniem demokracji miało być to, że najwyższe stanowiska zajmą osoby najmądrzejsze i najbardziej uczciwe. Wałęsa dał do zrozumienia, że ten mechanizm się zacina. Stąd wezwanie, by na nowo określić nie tylko podział na lewicę i prawicę, lecz także sens samej demokracji. Lech Wałęsa o demokracji mówił jako o rzeczy, którą jeszcze można uratować. To jest możliwe – powtarzał – i to nie jest trudne. Warunek jest jeden: trzeba zacząć to robić. Inaczej społeczeństwa odejdą. W tym miejscu padło zdanie, które obiegło serwisy informacyjne.
Podpalą nam Polskę, Europę i świat
Musimy zacząć ratować demokrację. Inaczej społeczeństwa odejdą od nas. I to jest niebezpieczne, bo nam podpalą Polskę, Europę i świat. Taka jest rzeczywistość obecnych czasów – twierdził Wałęsa. To nie był komentarz o pojedynczej ustawie ani o jednym sporze partyjnym. Były prezydent wiązał zagrożenie z odwrotnością demokracji, którą – jego zdaniem – widać dziś w zachowaniu społeczeństw na świecie. Gdy ludzie odchodzą od instytucji, które miały ich reprezentować, pojawia się niepokój o porządek w kraju, na kontynencie i dalej. W rocznicę Porozumień Sierpniowych brzmiało to szczególnie mocno. Sierpień ’80 był buntem ludzi pracy o godność, związki i suwerenność społeczeństwa. Wałęsa stał przy pomniku poległych stoczniowców i mówił, że tamto zwycięstwo było mądre, ale nieprzygotowane. Jednak dzisiejszy świat nie ma już wspólnego mianownika, który wtedy scalał naród.
Co z tej wypowiedzi wynika, a czego w niej nie było
Relacja z Gdańska nie zawierała w tym wystąpieniu szczegółowego programu ustaw. Wałęsa nie ogłaszał nowej partii. Mówił o braku wspólnego celu po upadku komunizmu, o rozbiciu interesów, o konieczności nowego zdefiniowania podziałów politycznych i o ratowaniu demokracji, zanim społeczeństwa odejdą. Lech Wałęsa o Solidarności powiedział więc dwie rzeczy naraz. Po pierwsze: zwycięstwo lat 80. było wielkie i należy się o nie upominać, nawet gdy przychodzi czas kamieni. Po drugie: tamtej Solidarności w historycznym kształcie nie da się dziś odtworzyć, bo nie ma już jednego, wspólnego mianownika. Ostrzeżenie o podpaleniu Polski, Europy i świata było w jego ustach skutkiem zaniedbania, a nie zapowiedzią konkretnego zamachu. Taka – mówił – jest rzeczywistość obecnych czasów. W rocznicę Sierpnia były prezydent zostawił więc nie wspomnienie sentymentalne, lecz gorzką ocenę. Bez wspólnego celu i bez naprawy demokracji wielki kapitał sierpnia może zostać zmarnowany.
MojaPL.pl
Źródła: Do Rzeczy (PAP / Wprost / Do Rzeczy), Polsat News, RMF24, relacje z uroczystości 46. rocznicy Porozumień Sierpniowych w Gdańsku, 31 sierpnia 2026.
