Prezydent Ukrainy osobiście uczestniczył w uroczystości. Szczątki pierwszego przywódcy OUN wróciły do kraju po 88 latach. Sprawdź szczegóły tej historycznej ceremonii i co oznacza dla ukraińskiej polityki pamięci.
Uroczystość na Narodowym Wojskowym Cmentarzu Pamięci
We wtorek 18 sierpnia 2026 roku szczątki Jewhena Konowalca, pierwszego przywódcy Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów, spoczęły na Narodowym Wojskowym Cmentarzu Pamięci w Kijowie. W ceremonii z pełnymi honorami wojskowymi wzięły udział najwyższe władze państwowe Ukrainy. Uczestniczył w niej także prezydent Wołodymyr Zełenski. Zełenski podkreślił, że Ukraina przywraca najwyższą formę sprawiedliwości historycznej. – Przywozimy do domu wybitnego syna narodu ukraińskiego. To wzorowy wojownik i wybitny mąż stanu Ukrainy, pułkownik Jewhen Konowalec. Całe swoje świadome życie walczył o to, by Ukraina odzyskała i uzyskała realną, niepodległą władzę – oświadczył prezydent. Dodał, że nadszedł czas Ukrainy. Niepodległość została przywrócona, a kraj obronił prawo do bycia sobą. Nikt nie zdejmie niebiesko-żółtych flag z Kijowa, a tylko Ukraina wybierze własną drogę narodową.
Droga szczątków z Rotterdamu do Kijowa
Szczątki Konowalca ekshumowano 11 sierpnia 2026 roku z cmentarza Crooswijk w Rotterdamie. Ukrainiec zginął w 1938 roku w zamachu dokonanym przez oficera NKWD Pawła Sudopłatowa. 13 sierpnia prochy przewieziono do Ukrainy, gdzie przyjęto je z honorami państwowymi i wojskowymi. Przed ostatecznym pochówkiem odbyła się msza żałobna w katedrze patriarchatu Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego.Obecny pochówek na cmentarzu wojskowym to rozwiązanie tymczasowe. Docelowo szczątki mają trafić do Ukraińskiego Panteonu Narodowego. Tę samą drogę przeszły wcześniej szczątki następcy Konowalca na czele OUN – Andrija Melnyka, pochowanego w Kijowie 25 maja 2026 roku.
Ukraiński Panteon Narodowy i spekulacje wokół Bandery
Na początku lipca 2026 roku Rada Najwyższa Ukrainy przyjęła ustawę o utworzeniu Ukraińskiego Panteonu Narodowego. Ma to być miejsce pamięci najważniejszych działaczy niepodległościowych, państwowych, żołnierzy, ludzi kultury i nauki. Lista osób, które mogą spocząć w panteonie, nie została jeszcze ostatecznie ustalona. Ukraiński deputowany Mykyta Poturajew nie wykluczył, że wśród nich może znaleźć się Stepan Bandera. – Bandera, jako osoba, która ogłaszała w 1941 roku państwo ukraińskie i przez całe życie dążyła do uzyskania ukraińskiej niepodległości, bez wątpienia może być w Panteonie. Ale listy nie ma. I obecnie są to jedynie spekulacje – powiedział w rozmowie z PAP. W reakcji na uchwałę szef Kancelarii Prezydenta RP Zbigniew Bogucki zapowiedział, że prezydent Karol Nawrocki nigdy nie zgodzi się na upamiętnianie Bandery. – To nie jest droga, która prowadzi do świata cywilizowanego i Polska się nigdy na to nie zgodzi. Prezydent RP się nigdy na to nie zgodzi. Jak powiedział, my swoich nie zostawiamy. Mimo że oni w tych dołach leżą dziesiątki lat, ten głos ofiar wciąż jest i nie może ich zagłuszyć głos banderowców – podkreślił Bogucki.
Znaczenie wydarzenia dla ukraińskiej tożsamości
Zełenski w swoim przemówieniu wskazał, że Konowalec wiedział, iż silne państwo potrzebuje silnej armii. Był organizatorem ukraińskich sił zbrojnych, których męstwo inspiruje żołnierzy do dziś. Prezydent zaznaczył, że wówczas Ukrainie zabrakło jedności, mądrości politycznej i zdolności budowania więzi ze światem. Dziś – według niego – Ukraina wie, jakich błędów nie popełniać i jakimi wytycznymi narodowymi powinna się kierować. Szczątki Konowalca spoczęły w Kijowie w obecności premiera, szefa biura prezydenta, marszałka parlamentu i ministrów. Ceremonia odbyła się zgodnie z rytuałem wojskowym. Ukraina kontynuuje proces sprowadzania z zagranicy szczątków postaci uznawanych za bohaterów walki o niepodległość. Wydarzenie wpisuje się w szerszą politykę pamięci historycznej Kijowa. Szczątki Konowalca spoczęły w Kijowie jako symbol przywracania narracji o walce o suwerenność. Jednocześnie wywołuje ono dyskusje w Polsce, gdzie historia OUN i UPA kojarzona jest z tragicznymi wydarzeniami na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej. Polska strona konsekwentnie podkreśla konieczność poszanowania pamięci ofiar. Szczątki Konowalca spoczęły w Kijowie – to fakt, który pokazuje, jak Ukraina kształtuje swoją tożsamość narodową w czasie trwającej wojny. Docelowe umieszczenie w Panteonie Narodowym ma na stałe wpisać te postacie w oficjalną historię państwa.
MojaPL.pl
Źródła: Polsat News, oficjalne wypowiedzi Wołodymyra Zełenskiego, informacje o ekshumacji i ustawie o Panteonie Narodowym, komentarze Zbigniewa Boguckiego, doniesienia ukraińskich mediów (m.in. Ukrinform, hromadske).
