Od niemal czterech lat Prokuratura Krajowa nie może zakończyć postępowania dotyczącego eksplozji rakiety w Przewodowie. Brak współpracy ze strony Ukrainy uniemożliwia ostateczne ustalenie okoliczności śmierci dwóch polskich obywateli.
Tragiczny dzień 15 listopada 2022 roku
15 listopada 2022 roku w miejscowości Przewodów w województwie lubelskim, kilka kilometrów od granicy z Ukrainą, eksplodowała rakieta. Uderzyła ona w lokalną suszarnię zbóż. W wyniku wybuchu zginęło dwóch Polaków: 59-letni Bogdan C. oraz 60-letni Bogusław W. Obaj pracowali w gospodarstwie. Siła eksplozji była znaczna – powstał lej o głębokości około 5 metrów.
Tego dnia Rosja przeprowadzała zmasowany atak rakietowy na terytorium Ukrainy. Początkowo pojawiały się spekulacje o rosyjskim pocisku. Polskie służby szybko ustaliły jednak, że na teren Polski spadł pocisk przeciwlotniczy typu S-300 (wersja 5W55). Był on produkcji rosyjskiej (sowieckiej), lecz najpewniej został wystrzelony przez ukraińską obronę powietrzną podczas odpierania rosyjskiego ataku. Przedstawiciele NATO potwierdzili tę ocenę.
Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski zaraz po zdarzeniu oskarżył Rosję, twierdząc, że nie ma wątpliwości, iż nie była to ukraińska rakieta. Kilkadziesiąt godzin później zmienił narrację i stwierdził, że nie wie na sto procent, co się stało, deklarując jednocześnie chęć wyjaśnienia sprawy.
Śledztwo zawieszone z powodu braku współpracy Ukrainy
Polska prokuratura wszczęła postępowanie w sprawie nieumyślnego spowodowania zdarzenia zagrażającego życiu i zdrowiu. Na miejscu pracowali prokuratorzy, policja, straż graniczna, ABW, żołnierze, pirotechnicy oraz eksperci, w tym amerykańscy. Zabezpieczono odłamki i przeprowadzono oględziny.
Polskie organy skierowały do Ukrainy wnioski o międzynarodową pomoc prawną. Chodziło m.in. o informacje, które pozwoliłyby potwierdzić, kto dokładnie i z jakiego miejsca wystrzelił pocisk. Mimo licznych monitów Ukraina nie udzieliła wiążącej odpowiedzi. W styczniu 2024 roku Prokuratura Krajowa zawiesiła śledztwo z powodu „długotrwałej przeszkody” polegającej na oczekiwaniu na wykonanie tych wniosków.
Minister sprawiedliwości Adam Bodnar w listopadzie 2024 roku publicznie potwierdził, że wysyłał co najmniej dwa pisma z prośbą o wsparcie, które nie nastąpiło. Podkreślał, że bez pomocy ukraińskiej prokuratury nie da się zakończyć sprawy. Informacje o braku odpowiedzi ze strony Kijowa pojawiały się też w kolejnych latach. Według doniesień z października 2026 roku sytuacja nie uległa zmianie – po niemal czterech latach Prokuratura Krajowa nadal nie może posunąć się naprzód.
Dlaczego współpraca Ukrainy jest kluczowa
Polskie ustalenia wskazują na ukraiński pocisk obrony powietrznej. Aby jednak w sposób niebudzący wątpliwości określić okoliczności zdarzenia i ewentualną odpowiedzialność, potrzebne są dane z ukraińskiej strony: trajektoria, systemy, które były aktywne, oraz potwierdzenie miejsca odpalenia. Bez nich nie da się ostatecznie wykluczyć innych scenariuszy ani wskazać konkretnych osób lub jednostek.
Sprawa dotyczy pierwszych od zakończenia II wojny światowej ofiar działań wojennych na terytorium Polski. Rodziny ofiar oraz opinia publiczna oczekują pełnego wyjaśnienia. Brak odpowiedzi ze strony Ukrainy utrudnia zamknięcie postępowania i sprzyja pojawianiu się niepotwierdzonych spekulacji.
Aktualny stan sprawy
Na dzień publikacji tego artykułu śledztwo pozostaje zawieszone. Polskie organy wielokrotnie przypominały o konieczności współpracy. Dotychczas nie ma informacji o dostarczeniu przez Ukrainę kluczowych dokumentów lub odpowiedzi, które pozwoliłyby na wznowienie i zakończenie postępowania. Eksperci podkreślają, że bez tych danych ostateczne rozstrzygnięcie sprawy wydaje się nierealne.
Polska konsekwentnie domaga się wyjaśnienia okoliczności śmierci swoich obywateli. Sprawa Przewodowa pozostaje przykładem na to, jak ważna jest realna współpraca międzynarodowa w postępowaniach dotyczących zdarzeń na granicy sojuszy.
Opracowanie: MojaPL.pl
Źródła:
Super Express / lublin.se.pl (październik 2026)
RMF24 (styczeń i listopad 2024)
Wprost, Do Rzeczy, Dziennik Wschodni, Gazeta.pl, PAP (2023–2025)
Oświadczenia Prokuratury Krajowej oraz wypowiedzi Adama Bodnara
