Posłanka Nowej Lewicy Joanna Wicha stwierdziła na antenie Polsat News, że w Polsce spada dzietność, gdyż Polki nie mają dostępu do legalnej aborcji. Ta teza Joanny Wichy o dzietności wywołała falę komentarzy. Pojawiło się także wiele pytań o to, czy brak szerokiego dostępu do zabiegów przerwania ciąży rzeczywiście tłumaczy kryzys demograficzny.
Kuriozalna teza posłanki Lewicy o przyczynach spadku urodzeń
Joanna Wicha, posłanka Nowej Lewicy, podczas wystąpienia w Polsat News powiązała malejącą liczbę urodzeń w Polsce z ograniczonym dostępem do legalnej aborcji. Według jej słów Polki nie decydują się na dzieci, ponieważ nie mogą w razie potrzeby legalnie przerwać ciąży. Ta teza Joanny Wichy o dzietności została odebrana przez wielu obserwatorów jako kontrowersyjna. Dla wielu była także oderwana od podstawowych danych demograficznych.
Wypowiedź padła w kontekście trwającej debaty o prawie aborcyjnym. Sejm niedawno przyjął projekty częściowo liberalizujące przepisy. Jednak Polska nadal należy do krajów o najbardziej restrykcyjnym prawie w Unii Europejskiej. Legalne aborcje w szpitalach liczone są w setkach rocznie. Tymczasem wiele zabiegów odbywa się za granicą lub z użyciem tabletek.
Dane demograficzne przeczą prostemu powiązaniu
Współczynnik dzietności w Polsce od lat należy do najniższych w Europie. W 2025 roku wyniósł około 1,07, a w 2024 oscylował wokół 1,10–1,14. Dla prostej zastępowalności pokoleń potrzeba poziomu ok. 2,1. Spadek trwa od dekad i nasilił się po pandemii. GUS odnotowuje ujemny przyrost naturalny nieprzerwanie od 2013 roku. W pierwszym półroczu 2026 roku urodziło się około 115 tysięcy dzieci, a zgonów było blisko 210 tysięcy.
Eksperci wskazują na inne przyczyny: opóźnianie decyzji o rodzicielstwie, problemy z mieszkaniami, niestabilność zatrudnienia, wysokie koszty życia, zmiany kulturowe oraz malejącą liczbę trwałych związków. Programy takie jak 800 plus nie odwróciły trendu. Teza Joanny Wichy o dzietności nie znajduje potwierdzenia w analizach. Eksperci podkreślają, że jako główne bariery wymieniają czynniki ekonomiczne i społeczne, a nie dostęp do aborcji.
Europa z liberalnym prawem aborcyjnym też ma niską dzietność
Kraje z bardzo liberalnym prawem aborcyjnym również zmagają się z niską dzietnością. We Francji, gdzie aborcja jest szeroko dostępna i nawet chroniona konstytucyjnie, wskaźnik wynosi około 1,6. W Niemczech i Szwecji oscyluje wokół 1,4, a w Hiszpanii czy Włoszech jest porównywalny lub niższy od polskiego. Dane Eurostatu i ONZ pokazują, że niska dzietność jest zjawiskiem powszechnym w wysoko rozwiniętych społeczeństwach, niezależnie od przepisów aborcyjnych.
Badania dotyczące Polski wskazują, że zaostrzenie prawa w 2020 roku (usunięcie przesłanki embriopatologicznej) mogło nawet obniżyć liczbę urodzeń w krótkim terminie o kilka procent. Wzrost ryzyka związanego z ciążą skłaniał część kobiet do ostrożniejszych decyzji prokreacyjnych. Nie ma natomiast solidnych dowodów, że rozszerzenie dostępu do aborcji zwiększa liczbę urodzeń.
Reakcje i kontekst polityczny
Wypowiedź Wichy spotkała się z krytyką. Krytycy podkreślają, że logicznie łatwiejszy dostęp do aborcji powinien zmniejszać, a nie zwiększać liczbę urodzeń. Zwolennicy liberalizacji prawa aborcyjnego argumentują natomiast o prawach kobiet i bezpieczeństwie medycznym, nie o demografii. Teza Joanny Wichy o dzietności wpisuje się w szerszą narrację Lewicy. Od lat Lewica domaga się aborcji do 12. tygodnia ciąży.
Polska demografia wymaga kompleksowych działań: wsparcia rodzin, polityki mieszkaniowej, stabilnego rynku pracy i ułatwień w łączeniu życia zawodowego z rodzicielstwem. Proste powiązanie spadku urodzeń z brakiem aborcji nie wytrzymuje konfrontacji z danymi.
Co mówią liczby o aborcjach i urodzeniach
Według NFZ w pierwszej połowie 2026 roku wykonano 573 legalne zabiegi przerwania ciąży. W całym 2025 roku było ich 851. Dla porównania przed wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 2020 roku liczby były wyższe. Mimo restrykcyjnego prawa Polki korzystają z możliwości przerwania ciąży poza oficjalnym systemem. Ta teza Joanny Wichy o dzietności pomija, że decyzje o posiadaniu dzieci zależą przede wszystkim od warunków życia. Przede wszystkim warto podkreślić, że nie od dostępności zabiegu, który ma charakter ostateczny i rzadko planowany jako element strategii prokreacyjnej.
Kryzys demograficzny w Polsce jest realny i wymaga rzetelnej diagnozy. Powiązanie go wyłącznie z prawem aborcyjnym budzi uzasadnione wątpliwości. To powiązanie nie znajduje potwierdzenia w międzynarodowych porównaniach ani w krajowych analizach przyczyn niskiej dzietności.
Źródła: wypowiedzi cytowane w mediach społecznościowych i na portalach (m.in. reakcje na Polsat News), dane GUS o urodzeniach i dzietności 2024–2026, NFZ o liczbie legalnych aborcji, Eurostat i dane ONZ o współczynnikach dzietności w Europie, analizy demograficzne (m.in. Money.pl, Interia, portale ekonomiczne).
Opracowanie: MojaPL.pl
