Powód jest prosty i dla wielu Polaków trudny do przełknięcia. Ukraińcy legalnie ubezpieczeni w Polsce mogą dostać zasiłek pogrzebowy w wysokości 7 tysięcy złotych. Jest to możliwe także wtedy, gdy krewny zmarł na Ukrainie i nigdy nie miał z Polską nic wspólnego. Członek rodziny dostaje pełną kwotę niezależnie od rzeczywistych kosztów pochówku. Zajączkowska-Hernik napisała wprost: w to aż ciężko uwierzyć. I dodała, że priorytetem władzy ma być dług, ochrona zdrowia i pensje Polaków. Zamiast tego, jak podkreśla, nie powinno być to sponsorowanie obcych obywateli.
Zajączkowska-Hernik pyta ZUS. O co dokładnie chodzi
Zasiłek pogrzebowy od 1 stycznia 2026 roku wynosi 7 tys. zł dla członka rodziny. Wcześniej przez ponad dekadę było 4 tys. zł. Podwyżka jest polska i dotyczy polskiego systemu. Spór nie dotyczy samej kwoty dla wdowy po polskim emerycie. Zamiast tego, spór dotyczy koordynacji świadczeń z umową o zabezpieczeniu społecznym między Polską a Ukrainą. Chodzi również o to, że ZUS — według własnych wyjaśnień — nie uzależnia prawa do zasiłku od narodowości zmarłego. Nie patrzy też na miejsce zamieszkania ani od tego, jak długo i od jakiej podstawy ubezpieczony płacił składki w Polsce. Wystarczy, że osoba podlega w Polsce ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz pokryje koszty pogrzebu członka rodziny. Musi też złożyć wniosek z dokumentami. Akt zgonu może być zagraniczny. Wojna na Ukrainie wydłużyła nawet terminy. Kto nie zdążył w 12 miesięcy z powodu działań wojennych, ma dodatkowe miesiące po ustaniu przeszkody. Europosłanka chce dwóch zestawów danych od 2014 roku — od momentu, gdy umowa weszła w życie w cieniu aneksji Krymu. Pierwszy: pogrzeby na Ukrainie. Drugi: pogrzeby poza UE. Bez tych liczb dyskusja zostaje na poziomie „w to aż ciężko uwierzyć”. Natomiast z liczbami staje się rozliczeniem budżetu.
7 tysięcy złotych niezależnie od rachunku za trumnę
Dla rodziny zmarłego polskie prawo przewiduje ryczałt. Nie dzieli się go według faktury z zakładu pogrzebowego. Jeśli pogrzeb na Ukrainie kosztował realnie mniej — a koszty życia i usług funeralnych bywają tam inne niż w Warszawie — polski ZUS i tak może wypłacić pełne 7 tysięcy. Zajączkowska-Hernik podkreśla właśnie ten punkt: nawet przy niższych kosztach sięga się po całość. Osoba obca, gmina czy zakład dostają tylko do wysokości wydatków, nie więcej niż limit. Natomiast rodzina — pełną stawkę. To rozwiązanie od lat broni się argumentem, że pogrzeb w Polsce bywa droższy niż stary zasiłek 4 tys. zł. Państwo nie powinno kazać wdowie zbierać paragonów. Jednak ten argument traci siłę, gdy pochówek odbywa się tysiące kilometrów stąd, a zmarły nigdy nie odprowadził złotówki do FUS.
Dług, deficyt i pytanie o priorytety
Europosłanka spina sprawę z obrazem finansów państwa. Obecnie mamy rekordowy przyrost deficytu, zapaść w ochronie zdrowia i niskie zarobki części Polaków. „To muszą być PRIORYTETY polskich władz, a nie sponsorowanie obcych obywateli” — napisała. Konfederacja od lat powtarza tę linię: najpierw obywatel, potem umowa międzynarodowa, która otwiera polską kasę na zdarzenia poza granicą. ZUS w 2024 roku wypłacił blisko 360 tys. zasiłków pogrzebowych na około 1,44 mld zł. Nie wiadomo z tej statystyki, ile dotyczyło Ukrainy. Właśnie dlatego Zajączkowska-Hernik pyta ZUS. Bez odpowiedzi urząd zostawia pole plotce. Z odpowiedzią — albo potwierdzi, że skala jest symboliczna, albo pokaże transfer, którego Sejm nie rozliczał przy podnoszeniu kwoty do 7 tysięcy. Umowa o zabezpieczeniu społecznym ma chronić ludzi, którzy pracują i płacą składki. To nie jest automatycznie argument za tym, by polski fundusz pokrywał pochówek osoby, która z systemem polskim nie miała nic wspólnego poza pokrewieństwem z ubezpieczonym cudzoziemcem. Zajączkowska-Hernik pyta ZUS, bo uważa, że obywatel ma prawo znać tę różnicę w złotówkach. Nie powinien wiedzieć jej tylko z ogólników o „koordynacji”.
Co powinno wyniknąć z pisma
Jeśli Zakład poda liczby, debata zejdzie z X-a do tabeli. Wtedy można zobaczyć ile świadczeń, jaka suma, jaki trend po 2022 roku, gdy do Polski weszła fala uchodźców i pracowników. Jeśli danych nie da albo da je okrojone, pytanie zostaje polityczne. Dlaczego polski zasiłek pogrzebowy za pogrzeb na Ukrainie jest tematem, którego urząd nie chce rozbić na lata? Zajączkowska-Hernik nie obiecuje nowej ustawy w jednym tweecie. Żąda transparentności. 7 tysięcy złotych to dziś standard dla polskiej rodziny po stracie. Natomiast to, czy ten sam standard ma iść za granicę bez związku zmarłego z Polską, jest już decyzją o tym, czyj pogrzeb finansuje FUS. Obywatele — jak mówi europosłanka — mają te dane poznać.
MojaPL.pl
Źródła: fronda.pl, tysol.pl, wpolsce24.tv, magnapolonia.org, zus.pl, gov.pl.
