Rada Stała Episkopatu wezwała wierzących i niewierzących do ducha pojednania i chrześcijańskiej miłości. Jednocześnie polscy biskupi apelują o uczciwy dialog historyczny, potępienie agresji i skuteczne egzekwowanie prawa na polskiej ziemi.
Polscy biskupi apelują o pojednanie, ale nie o wymazanie pamięci
Konferencja Episkopatu Polski od lat wzywała do solidarności z potrzebującymi na Ukrainie i do pojednania narodów naznaczonych bolesnymi ranami historii. W najnowszym apelu członkowie Rady Stałej powtarzają: gorąco wierzą, że te rany mogą się zabliźnić, a ponad nimi staną wzajemny szacunek i pojednanie. To zdanie nie unieważnia faktów. W czerwcu 2026 roku kardynałowie Kazimierz Nycz, Grzegorz Ryś i Konrad Krajewski wraz z kard. Mykołą Byczokiem i abp. Światosławem Szewczukiem pisali, że poznanie prawdy jest chrześcijaninowi zadane razem z miłością bliźniego. Pojednanie — według Kościoła — nie polega na rezygnacji z prawdy ani z pamięci o ofiarach.
Tłem napięć pozostaje spór o zbrodnię wołyńską i kult UPA. W latach 1943–1945 ukraińscy nacjonaliści wymordowali dziesiątki tysięcy polskich cywilów, w tym kobiety i dzieci. Dla Polski to ludobójstwo i obowiązek godnego pochówku. Natomiast dla części ukraińskiej pamięci UPA to mit walki o niepodległość. Hierarchowie nie wchodzą w miejsce historyków. Jednak żądają, by ciemne strony zostały wyjaśnione w pełni, a nie zagłuszone hasłem „nie teraz”.
Uczciwy dialog historyczny zamiast partykularnej wizji przeszłości
Polscy biskupi apelują, aby nie podsycać argumentów narodowościowych skierowanych wrogo przeciw komukolwiek. W czerwcowym „Wspólnym głosie” kardynałowie ostrzegali przed narzucaniem innym jednej, partykularnej wizji przeszłości i przyszłości. Taka presja — pisali — poddaje się kulturze przemocy i siły. Pierwszym krokiem ku pokojowi ma być „rozbrojenie języka”: słów, gestów i symboli, które ranią i zamykają drogę do spotkania. Jednocześnie język ma pozostać jasny i prawdziwy, a nie zamykać drzwi do przebaczenia.
To linia Jana Pawła II z listu na 60. rocznicę tragicznych wydarzeń na Wołyniu. Papież wzywał, by Polacy i Ukraińcy nie pozostawali zniewoleni smutnymi wspomnieniami, ale też by chrześcijanie uznali błędy przeszłości, prosili o przebaczenie za własne winy i przebaczali krzywdy. Hierarchowie podkreślają: papież wzywał do osobistego nawrócenia. Nie wzywał do rozliczania wyłącznie drugiej strony. Bez tego pojednanie staje się politycznym sloganem.
Prawo na polskiej ziemi i odpowiedzialność państwa
Osobny akapit apelu dotyczy władzy. Polscy biskupi apelują do organów państwa o skuteczniejsze zapobieganie incydentom o charakterze narodowościowym. W tym samym zdaniu dodają warunek, który w debacie publicznej często ginie: trzeba zapewnić przestrzeganie prawa przez wszystkich, którzy znajdują się na terenie Polski. To nie jest wezwanie do bezkarności ani do taryfy ulgowej. Agresja ma być potępiona, sprawcy — niezależnie od paszportu — mają ponosić konsekwencje. Hierarchowie przypominają, że po 24 lutego 2022 roku postawa Polaków budziła podziw na świecie. Domy, parafie i organizacje przyjęły setki tysięcy uciekinierów. Kościół — piszą — od ponad czterech lat stoi po stronie najbardziej poszkodowanych: rodzin ofiar wojny i ludzi, którzy często nie mają już dokąd wracać. Dzisiejsze bijatyki i nienawiść kontrastują z tamtą hojnością. Dlatego apel idzie do wierzących i niewierzących, do ludzi dobrej woli. Nie jest to apel kierowany tylko do własnych diecezji.
Pojednanie wymaga prawdy, ekshumacji i wzajemnego szacunku
Odczytanie dokumentu jest proste i zgodne z tekstem. Polscy biskupi apelują o pojednanie z Ukraińcami, ale stawiając trzy twarde punkty: uczciwy dialog historyczny, pełne wyjaśnienie ciemnych plam, poszanowanie prawa w Polsce. Nie ma tu zgody na gloryfikację sprawców zbrodni ani na zbieranie politycznych punktów kosztem grobów. Nie ma też zgody na zbiorowe karanie dzisiejszych uchodźców za zbrodnie dziadów. Kościół od 1987 roku, od wspólnych deklaracji 2005 i 2013 roku oraz orędzia z 80. rocznicy Wołynia, powtarza tę samą konstrukcję: nazwać zbrodnię, zbadać źródła, pochować ofiary, przebaczyć bez amnezji. Najnowszy apel Rady Stałej wpisuje się w tę linię. Dzieje się to w momencie, gdy relacje polsko-ukraińskie ostygły, a w mediach wracają opisy napaści. Hierarchowie nie obiecują szybkiego cudu. Wskazują kierunek: chrześcijańska miłość nie wyłącza prawdy, a pojednanie nie zwalnia nikogo z prawa obowiązującego na polskiej ziemi.
MojaPL.pl
Źródła: episkopat.pl (Apel Rady Stałej Biskupów, 26.08.2026), wiez.pl, ekai.pl, notesfrompoland.com, wydarzenia.interia.pl, polskieradio.pl, ugcc.ua.
