Były prezydent Lech Wałęsa w ostrym wpisie po przegranym procesie przypomniał swoje zasługi. Stwierdził, że to on doprowadził do końca komunizmu i wyrwania Polski z objęć ZSRR. Czy jego rola była rzeczywiście decydująca?
Wałęsa o swojej walce z komunizmem i kierunku na Zachód
W oświadczeniu Wałęsa przedstawia siebie jako kluczową postać, która swoimi metodami doprowadziła do rozbicia komunizmu i uniezależnienia Polski od Związku Sowieckiego. Wskazuje też na wyznaczenie kierunku integracji z Unią Europejską i NATO. Ponadto podkreśla, że bez jego udziału te zmiany mogłyby nie nastąpić. Historycznie Wałęsa był twarzą ruchu „Solidarności”, który w latach 80. mobilizował miliony Polaków przeciwko reżimowi. Negocjacje Okrągłego Stołu w 1989 roku, częściściowo wolne wybory i późniejsze rządy niekomunistyczne otworzyły drogę do transformacji ustrojowej. Jako prezydent w latach 1990–1995 wspierał wycofanie wojsk sowieckich (zakończone w 1993 roku). Wspierał także dążenia Polski do struktur zachodnich. Polska weszła do NATO w 1999 roku. Natomiast do Unii Europejskiej w 2004 roku – już po jego kadencji.
Kontrowersje wokół zasług i spory historyczne
Deklaracja Wałęsy pojawia się w kontekście trwających od lat sporów o jego przeszłość. Historycy związani z IPN, w tym Sławomir Cenckiewicz, wskazują na dokumenty SB dotyczące współpracy agenturalnej pod pseudonimem „Bolek” w latach 70. Wałęsa konsekwentnie zaprzecza tym zarzutom, twierdząc, że dokumenty są spreparowane. Przegrana sprawa sądowa z Cenckiewiczem dotyczyła m.in. cytowania publikacji na jego temat. Wielu badaczy podkreśla, że upadek komunizmu był efektem szerszych procesów: kryzysu gospodarczego PRL, roli Kościoła katolickiego i Jana Pawła II, zmian w ZSRR za Gorbaczowa, a także działań wielu opozycjonistów. Nie był więc efektem wyłącznie jednej osoby. Okrągły Stół i kompromis z władzą komunistyczną do dziś budzą dyskusje. Część środowisk konserwatywnych uważa, że umożliwił on dawnym elitom zachowanie wpływów.
Historyczna rola lidera Solidarności a realia transformacj
Wałęsa w swoim wpisie akcentuje „kombinacyjne metody” walki od 1970 do 1980 roku. Faktycznie strajki sierpniowe i legalizacja „Solidarności” były przełomem. Ponadto późniejszy stan wojenny, aresztowania i dalsza działalność podziemna utrzymywały nacisk na władze. Po 1989 roku Polska rzeczywiście wyszła z bloku sowieckiego, wycofała wojska radzieckie i obrała kurs na Zachód. Jednocześnie proces ten angażował tysiące działaczy, wsparcie zachodnie i geopolityczne okoliczności. Wejście do NATO i UE było długofalowym projektem kolejnych rządów. Wałęsa jako prezydent popierał te kierunki. Jednak formalne akcesje nastąpiły później. Obecny wpis byłego prezydenta wpisuje się w jego stałą narrację o własnej decydującej roli. Krytycy wskazują, że takie jednostronne przypisywanie sobie sukcesu pomija wkład innych i bagatelizuje spory o dokumenty z epoki PRL. Zwolennicy przypominają, że to właśnie Wałęsa stał się międzynarodowym symbolem pokojowej rewolucji. Dzięki temu rewolucja ta przyczyniła się do końca zimnej wojny.
Spór o interpretację historii lat 80. i 90. w Polsce trwa. Wałęsa nie rezygnuje z obrony swojego miejsca w niej, nawet po kolejnych porażkach sądowych. Jego słowa o skończeniu komunizmu, wyrwaniu z objęć ZSRR oraz wytyczeniu drogi do Unii i NATO pozostają elementem debaty o tym, kto i w jakim stopniu zasłużył się dla wolnej Polski.
Opracowanie: MojaPL.pl
Źródła: onet.pl, niezalezna.pl (wpisy i relacje z sierpnia 2026), wikipedia.org, publikacje historyczne dotyczące „Solidarności” i transformacji ustrojowej.
