W czerwcu 2022 roku, jeszcze jako lider opozycji, Donald Tusk przekonywał, że zna działanie państwa od środka. Twierdził, że jako były premier wie, jak działają mechanizmy władzy nad spółkami Skarbu Państwa. Podkreślał, że do obniżenia cen benzyny wystarczy jedna decyzja.
Co Tusk mówił w 2022 roku
Latem 2022 roku ceny paliw na stacjach sięgały nawet około 8 zł za litr PB95. Donald Tusk, wówczas przewodniczący Platformy Obywatelskiej, oskarżał rząd PiS i kierownictwo Orlenu o utrzymywanie wysokich marż. W wywiadzie dla naTemat.pl i w kolejnych wystąpieniach powtarzał, że nie potrzeba „cudów”, tylko decyzji.
Powiedział wprost, że gdyby to on był premierem, litr benzyny kosztowałby 5,19 zł. Tłumaczył to doświadczeniem z lat 2007–2014. Wskazywał, że zna mechanizmy działania koncernów kontrolowanych przez Skarb Państwa. Dodawał, że rząd może natychmiast wpłynąć na marże Orlenu i Lotosu. W obiegu publicznym ta zapowiedź funkcjonuje w skrócie: „Uwierzcie mi, ja byłem premierem i wiem, jak te mechanizmy działają, wystarczy jedna moja decyzja”. Sens jest ten sam, co w udokumentowanych wypowiedziach z czerwca 2022 roku. Chodzi o doświadczenie byłego premiera oraz obietnicę jednej, szybkiej decyzji rządu.
Jedna decyzja. O co dokładnie chodziło
Tusk wskazywał na dane spółek paliwowych. Mówił, że na początku 2022 roku marża na baryłce była niska, a wiosną skoczyła do kilkudziesięciu dolarów. Jego recepta brzmiała: natychmiastowa obniżka marży Orlenu i Lotosu do poziomu „możliwie minimalnego”. „Tu nie chodzi o żadne cuda. Po prostu trzeba podejmować decyzje, w tym przypadku decyzje o możliwie minimalnej marży dla takich firm jak Orlen czy Lotos” — mówił. Dodawał, że drogie paliwo napędza inflację i uderza we wszystkich.
W tym samym okresie zapowiadał też szerszy pakiet: stłumienie inflacji, ograniczenie marż państwowych koncernów, wpływ na politykę banków oraz podwyżki w budżetówce. Wspólnym mianownikiem była teza, że premier, który zna mechanizmy państwa, może działać szybko i twardo.
Co na to ówczesna władza
Prezes Orlenu Daniel Obajtek odrzucił tę logikę. Twierdził, że za pierwszych rządów PO-PSL koncern balansował na granicy rentowności, a na rynku paliw działały mafie. Jarosław Kaczyński ironizował, że w takim razie on mógłby obiecać benzynę po złotówce. Eksperci już wtedy ostrzegali, że zmuszenie spółki giełdowej do sprzedaży poniżej realiów rynkowych może oznaczać działanie na szkodę firmy.
Spór nie dotyczył tylko ceny na pylonie. Chodziło o to, jak daleko premier może wejść w politykę cenową spółki Skarbu Państwa jedną decyzją. Pojawiło się też pytanie, czy naprawdę to wystarczy wobec kursu ropy, podatków i kursu dolara.
Ta sama fraza wróciła po zmianie władzy
Po wyborach 2023 roku Tusk znów został premierem. Obietnica 5,19 zł wracała w pytaniach dziennikarzy i opozycji. W 2024 roku, gdy ceny na wielu stacjach były wyraźnie wyższe, szef rządu mówił, że „to nie jest decyzja premiera” w takim sensie, w jakim opisywał to w kampanii. Zapowiadał analizy w Orlenie.
Pod koniec 2025 roku sam pokazał zdjęcia pojedynczych stacji z ceną około 5,18 zł i pytał: „Mogę być winny grosika?”. Jednak średnia krajowa była wtedy wyższa. Kontrast między hasłem z 2022 roku a późniejszą praktyką rządu stał się stałym elementem debaty.
Co z tej wypowiedzi wynika
Zdanie o „jednej decyzji” i znajomości mechanizmów to klasyczny argument byłego premiera w opozycji: państwo ma dźwignię nad Orlenem, a brak efektu to brak woli. Po powrocie do Kancelarii Premiera ta sama dźwignia okazała się bardziej skomplikowana. Wpłynęły na to rynek ropy, podatki, giełdowy charakter spółki i koalicyjne ograniczenia. Słowa z 2022 roku nie zniknęły. Zostały w pamięci wyborców jako obietnica konkretnej ceny i jako deklaracja, że premier, który „wie, jak te mechanizmy działają”, potrzebuje tylko jednej decyzji. Dlatego wracają przy każdym sporze o paliwo, inflację i realną władzę szefa rządu nad spółkami Skarbu Państwa.
Opracowanie: MojaPL.pl
Źródła: naTemat.pl / Bankier.pl (wywiad i relacje z 14.06.2022), Wprost, money.pl, OKO.press, Onet, INNPoland, Fakt.
