Polska technologia TWIN-NOX usuwa 90 proc. azotu ze ścieków przy zużyciu mniej niż połowy tlenu. Rozwiązanie opracowane przez MPWiK Wrocław i Politechnikę Wrocławską otrzymało wyróżnienie w konkursie Polski Produkt Przyszłości.
Technologia TWIN-NOX usuwa do 90 procent azotu ze ścieków
TWIN-NOX to technologia biologicznego usuwania azotu ze ścieków, opracowana wspólnie przez Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji we Wrocławiu oraz Politechnikę Wrocławską. Proces opiera się na bakteriach anammox i prowadzi do przekształcenia związków azotu w azot cząsteczkowy, który stanowi naturalny składnik atmosfery (około 78 proc. powietrza).
W klasycznych metodach oczyszczania ścieków usuwanie azotu wymaga intensywnego napowietrzania, co generuje wysokie zużycie energii. Rozwiązanie TWIN-NOX ogranicza zapotrzebowanie na tlen do mniej niż połowy ilości potrzebnej w tradycyjnych procesach (według danych około 43 proc.). Jednocześnie umożliwia usunięcie nawet około 90 proc. azotu. Technologia TWIN-NOX usuwanie azotu ze ścieków realizuje głównie w strumieniach o wysokim stężeniu azotu. Te strumienie powstają podczas przeróbki osadów ściekowych oraz procesów fermentacyjnych. Mniejsze zapotrzebowanie na tlen przekłada się na niższe zużycie energii. Co więcej, powoduje mniejszy ślad węglowy oczyszczalni.
Jak działa dwustopniowa deamonifikacja w technologii TWIN-NOX
Kluczowym elementem technologii TWIN-NOX jest rozdzielenie procesu deamonifikacji na dwa niezależnie kontrolowane etapy biologiczne. W wielu stosowanych rozwiązaniach różne grupy mikroorganizmów pracują w jednym reaktorze, mimo że wymagają odmiennych warunków środowiskowych. W TWIN-NOX każdy etap można osobno monitorować, regulować i korygować.
Takie podejście zwiększa stabilność instalacji, ułatwia optymalizację pracy i pozwala szybciej reagować na zmiany obciążenia, temperatury czy składu ścieków. Rozdzielenie procesu poprawia również bezpieczeństwo eksploatacyjne – instalacja staje się mniej podatna na zakłócenia. W rozszerzonej wersji system umożliwia dodatkowo produkcję bakterii nitryfikacyjnych, które wspomagają biologiczne oczyszczanie ścieków w głównym ciągu technologicznym. Według twórców jest to jedyna komercyjnie dostępna w Europie technologia łącząca deamonifikację z produkcją takich bakterii. Proces nie wymaga dozowania zewnętrznego źródła węgla organicznego. Ponadto jego zastosowanie może zmniejszyć ładunek azotu kierowany do głównej części oczyszczalni o około 10–20 proc.
Wdrożenie technologii TWIN-NOX we Wrocławskiej Oczyszczalni Ścieków Janówek
Opracowanie technologii TWIN-NOX poprzedziły wieloletnie badania prowadzone przez naukowców Politechniki Wrocławskiej, inżynierów MPWiK Wrocław oraz ekspertów Centrum Nowych Technologii spółki (działającego od 2011 r.). Przed wdrożeniem przeprowadzono blisko roczny eksperyment. Wyniki potwierdziły stabilną i efektywną pracę reaktorów.
Pełnoskalowa instalacja powstaje we Wrocławskiej Oczyszczalni Ścieków Janówek. MPWiK określa ją mianem „oczyszczalni w oczyszczalni”. Wartość inwestycji przekracza 100 mln zł. Rozruch instalacji rozpoczęto latem 2026 roku. Technologia została opatentowana wspólnie przez MPWiK Wrocław i Politechnikę Wrocławską. Pierwszą umowę licencyjną na wykorzystanie TWIN-NOX podpisało przedsiębiorstwo wodociągowe z Żywca. Zainteresowanie rozwiązaniem wykazują także inne firmy z branży wodociągowo-kanalizacyjnej. Technologia TWIN-NOX usuwanie azotu ze ścieków jest przeznaczona przede wszystkim dla średnich i dużych oczyszczalni. Dotyczy to oczyszczalni posiadających fermentację metanową osadów oraz biogazowni wytwarzających podobne wysokoazotowe strumienie.
Wyróżnienie w konkursie Polski Produkt Przyszłości
Projekt TWIN-NOX otrzymał wyróżnienie w XXVII edycji konkursu Polski Produkt Przyszłości, organizowanego przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP). Wyróżnienie przyznano w kategorii „Wspólny produkt przyszłości instytucji szkolnictwa wyższego i nauki oraz przedsiębiorcy”. W edycji oceniono 157 projektów z całej Polski. Gala odbyła się w Warszawie.
Nagroda docenia zarówno samą technologię, jak i współpracę środowiska naukowego z przedsiębiorstwem komunalnym. Jak podkreślają przedstawiciele MPWiK, TWIN-NOX odpowiada na jedno z ważnych wyzwań branży: skuteczne i energooszczędne usuwanie azotu ze ścieków przy jednoczesnej ochronie środowiska. Jest to kolejne w ostatnim czasie wyróżnienie dla wrocławskiej spółki – wcześniej otrzymała ona m.in. nagrodę International Water Association Project Innovation Awards. To wyróżnienie przyznano za rozwiązanie ograniczające straty wody.
Korzyści technologii TWIN-NOX dla oczyszczalni i środowiska
Technologia TWIN-NOX usuwanie azotu ze ścieków pozwala ograniczyć energochłonność procesu przy zachowaniu wysokiej skuteczności. Niższe zapotrzebowanie na tlen zmniejsza zużycie energii elektrycznej i ślad węglowy obiektu. Dwustopniowa konstrukcja zwiększa bezpieczeństwo eksploatacyjne i ułatwia prowadzenie procesu nawet przy zmieniających się parametrach ścieków. Możliwość udzielania licencji otwiera drogę do wdrożeń w kolejnych oczyszczalniach w Polsce i poza nią. Rozwiązanie pokazuje, że polska współpraca nauki z przedsiębiorstwem komunalnym może prowadzić do praktycznych technologii. W rezultacie odpowiadają one na realne potrzeby gospodarki i ochrony środowiska.
Opracowanie: MojaPL.pl
Źródła:
gramwzielone.pl (artykuł o wyróżnieniu dla TWIN-NOX)
pwr.edu.pl (informacje Politechniki Wrocławskiej o technologii i nagrodzie)
wroclawskiefakty.pl oraz inne doniesienia o wdrożeniu w oczyszczalni Janówek i cytatach przedstawicieli MPWiK Wrocław
