Decyzja Sejmu z 22 października 2026 roku oznacza, że dwukadencyjność samorządowców zostaje w mocy. Projekt PSL, który miał znieść limit dwóch kadencji dla wójtów, burmistrzów i prezydentów miast, przepadł minimalną różnicą głosów, wywołując okrzyki radości na sali i falę komentarzy w całym kraju.
Obrona przed wiecznymi stołkami w samorządach
Sejm w czwartkowym głosowaniu odrzucił nowelizację Kodeksu wyborczego, której celem było zniesienie wprowadzonej w 2018 roku zasady dwukadencyjności organów wykonawczych gmin. Za przyjęciem zmian opowiedziało się 213 posłów, przeciw było 215, a dziewięciu wstrzymało się od głosu. W głosowaniu wzięło udział 437 parlamentarzystów. Oznacza to, że obowiązująca zasada dwukadencyjności samorządowców pozostaje w mocy, a projekt złożony przez PSL w lipcu 2025 roku nie uzyskał wymaganej większości.
Zasada ta ogranicza możliwość pełnienia funkcji wójta, burmistrza lub prezydenta miasta do maksymalnie dwóch kadencji z rzędu. Wprowadzono ją za rządów Prawa i Sprawiedliwości, aby zapobiegać tworzeniu się długotrwałych lokalnych układów, nepotyzmowi i betonowaniu władzy. Zwolennicy utrzymania limitu podkreślają, że rotacja władzy sprzyja świeżemu spojrzeniu, zmniejsza ryzyko nadużyć i daje szansę nowym kandydatom.
Minimalna różnica przesądziła o utrzymaniu limitu
Projekt PSL zakładał nie tylko likwidację limitu dwóch kadencji, ale także zniesienie zakazu kandydowania osoby ubiegającej się o urząd wójta, burmistrza lub prezydenta miasta w wyborach do rady powiatu i sejmiku województwa. Posłowie wcześniej nie poparli wniosków o odrzucenie nowelizacji w całości, złożonych przez koła Razem oraz Wolni Republikanie (obecnie Demokracja Bezpośrednia). Ostateczne głosowanie nad całością projektu zakończyło się jednak porażką zwolenników zmian różnicą zaledwie dwóch głosów.
W klubach panowały podziały. Cały klub PSL głosował za zniesieniem dwukadencyjności. Przeciw byli wszyscy głosujący posłowie PiS, Rozwoju Plus, Razem i Konfederacji Korony Polskiej. W Koalicji Obywatelskiej większość była za, ale czworo posłów (m.in. Małgorzata Tracz, Klaudia Jachira, Franciszek Sterczewski i Robert Dowhan) opowiedziało się przeciw. Podobne podziały wystąpiły w Lewicy, Polsce 2050, Centrum i Konfederacji. Po ogłoszeniu wyniku na sali sejmowej rozległy się okrzyki radości.
Reakcja PSL i żądanie równych zasad dla wszystkich
Bezpośrednio po głosowaniu Polskie Stronnictwo Ludowe skomentowało wynik na platformie X. Ludowcy napisali: „Dwie kadencje także dla posłów i senatorów! Skoro mamy dwie kadencje dla wójtów, burmistrzów i prezydentów miast, to takie same zasady powinny być dla posłów i senatorów!” Wcześniej lider PSL Władysław Kosiniak-Kamysz zapowiadał, że w razie fiaska projektu partia będzie domagać się wprowadzenia dwukadencyjności również dla parlamentarzystów, argumentując, że zasady powinny być równe dla wszystkich.
PSL od lat sprzeciwiało się limitowi, twierdząc, że decyzja o wyborze włodarza powinna należeć wyłącznie do mieszkańców. Krytycy tego stanowiska wskazują jednak, że zniesienie ograniczenia mogłoby utrwalić lokalne układy i utrudnić zmianę władzy.
Opinia publiczna jednoznacznie za utrzymaniem limitu
Konsultacje społeczne dotyczące projektu wykazały zdecydowany sprzeciw wobec zniesienia dwukadencyjności. Blisko 78,6 proc. uczestników opowiedziało się przeciw proponowanym zmianom. Wśród komentarzy pojawiały się sformułowania takie jak „Dosyć koryciarstwa i siedzenia na stołkach przez całe życie” czy porównania polityków do pieluch, które należy często zmieniać. Wielu obywateli argumentowało, że brak limitu sprzyja tworzeniu układów z przedsiębiorcami, blokuje rotację kadr i kierowanie się interesem prywatnym zamiast społecznym.
Sondaże również pokazywały przewagę przeciwników zniesienia limitu. Utrzymanie dwukadencyjności samorządowców jest więc zgodne z wyraźnie wyrażoną opinią większości uczestników konsultacji i znacznej części opinii publicznej.
Co oznacza utrzymanie dwukadencyjności samorządowców
Decyzja Sejmu oznacza, że w wyborach samorządowych w 2029 roku osoby, które już sprawowały urząd przez dwie kadencje, nie będą mogły ponownie kandydować na to samo stanowisko w tej samej gminie. Dotyczy to m.in. części obecnych włodarzy, w tym niektórych prezydentów dużych miast. Zwolennicy limitu widzą w tym mechanizm chroniący przed stagnacją, korupcją i dynastycznym dzierżeniem władzy na poziomie lokalnym.
Utrzymanie dwukadencyjności samorządowców zamyka na razie drogę do dalszych prób zmiany przepisów w tym zakresie w najbliższym czasie. PSL zapowiedziało jednak dalsze działania zmierzające do wprowadzenia analogicznych ograniczeń dla posłów i senatorów. Temat wywołał szeroką dyskusję o równowadze zasad obowiązujących władzę lokalną i centralną oraz o potrzebie regularnej wymiany elit politycznych.
Źródła: wiadomosci.onet.pl, tysol.pl, portalsamorzadowy.pl, tvn24.pl, wiadomosci.gazeta.pl, polsatnews.pl, PAP, oficjalne wyniki głosowania Sejmu, wpis PSL na X.
Opracowanie: MojaPL.pl
