Polska posiada ogromne udokumentowane zasoby węgla kamiennego przekraczające 61 mld ton. Problemem nie jest brak surowca, lecz sposób organizacji wydobycia – uważa prezes Coal Energy. Spółka z ukraińskim kapitałem planuje prywatne inwestycje na złożu Bobrek-Miechowice i zapowiada, że może odblokować krajowe zasoby.
Kryzys energetyczny a rola węgla w globalnym systemie
Obecne napięcia geopolityczne, w tym ograniczenia dostaw przez cieśninę Ormuz, przez którą przechodzi około 20–21 proc. światowych dostaw ropy i znaczna część LNG, powodują wzrost premii za ryzyko w cenach energii. W efekcie rośnie zainteresowanie węglem energetycznym jako paliwem niezależnym od szlaków morskich Zatoki Perskiej. Obecny kryzys energetyczny ma charakter strukturalny. Obecnie nakładają się na siebie presje geopolityczne, klimatyczne (zamykanie źródeł dyspozycyjnych przed pełnym rozwojem alternatyw), inwestycyjne (niedoinwestowanie wydobycia konwencjonalnego) oraz technologiczne (niestabilność OZE bez wystarczających magazynów). W tym kontekście węgiel pełni rolę bufora chroniącego systemy przed blackoutem. Jest to szczególnie istotne zanim infrastruktura odnawialna osiągnie dojrzałość. Bezpieczeństwo energetyczne wymaga redundancji – możliwości zastąpienia jednego źródła innym. Co więcej, węgiel wydobywany lokalnie lub regionalnie zapewnia taką redundancję w stopniu, jakiego nie gwarantują LNG, ropa czy gaz rurociągowy w sytuacjach kryzysowych.
Węgiel jako bezpiecznik systemów energetycznych
Globalny popyt na węgiel energetyczny utrzymuje się na rekordowych lub bliskich rekordowych poziomach. Niemcy tymczasowo reaktywowały zamknięte elektrownie węglowe. Korea Południowa zwiększyła jego udział, Japonia rozbudowuje moce węglowe, a nawet kraje UE przedłużają życie istniejących instalacji. Węgiel jest najłatwiej dostępnym, najtańszym w magazynowaniu i najbardziej dyspozycyjnym paliwem w kryzysie. Azja odpowiada za ponad 75 proc. globalnego zużycia węgla. Indie planują znaczący wzrost mocy węglowych, Chiny budują nowe elektrownie jako zabezpieczenie dla OZE, a Indonezja stała się największym eksporterem węgla energetycznego. Ten popyt utrzymuje ceny na poziomach uzasadniających nowe inwestycje wydobywcze w Europie. Dodatkowo, gospodarki rozwinięte zwiększają wykorzystanie węgla, ponieważ OZE produkują energię tylko przy odpowiednich warunkach pogodowych. Brak wystarczających magazynów i ubytek jednostek konwencjonalnych sprawiają, że w okresach szczytowego zapotrzebowania system potrzebuje stabilnego źródła – a węgiel je zapewnia.
LNG i wyzwania transformacji energetycznej
Rynek LNG okazał się silnie wrażliwy na geopolitykę, pogodę i politykę inwestycyjną. Ceny gazu w Europie w ostatnich latach wahały się od wartości pięciokrotnie niższych do dziesięciokrotnie wyższych od historycznej normy. Gaz jako paliwo przejściowe nie zapewnia stabilności. Węgiel kamienny oferuje niższą zmienność cenową, możliwość magazynowania na miejscu i odporność na szantaże geopolityczne. Nie zastępuje transformacji, lecz stanowi niezbędny bufor, bez którego transformacja grozi poważnymi zakłóceniami.
Problem organizacji wydobycia, a nie geologii
Polska dysponuje geologicznymi zasobami węgla kamiennego oraz doświadczeniem górniczym. Przez ostatnią dekadę marginalizowano jednak prywatne inicjatywy, opierając się głównie na dotowanym sektorze państwowym. Elastyczne, efektywne kosztowo wydobycie realizowane przez prywatne podmioty może zapewnić bezpieczeństwo energetyczne i węgiel po cenach rynkowych. Polska powinna ułatwiać procesy koncesyjne wiarygodnym inwestorom. Udokumentowane zasoby bilansowe złóż węgla kamiennego wynoszą ponad 61 mld ton. Wydobycie w 2024 r. spadło do ponad 40 mln ton (o ponad 5 proc. mniej niż rok wcześniej). Ten trend wynika z modelu biznesowego, a nie z braku surowca. Prywatni inwestorzy mogą to zmienić. Główne przyczyny spadku wydobycia to: ekonomiczne (dotacje tłumiły rentowność i zniechęcały prywatny kapitał), regulacyjne (długotrwałe i nieprzewidywalne procesy koncesyjne), inwestycyjne (trudności z finansowaniem projektów węglowych w Europie z powodu regulacji ESG) oraz strategiczne (decyzje o wygaszaniu kopalń wyprzedzające rozwój alternatyw).
Projekt Bobrek-Miechowice – plany Coal Energy
Spółka Coal Energy (holding zarejestrowany w Luksemburgu, notowany na GPW, historycznie prowadzący kopalnie w Donbasie) planuje eksploatację złoża Bobrek-Miechowice na granicy Zabrza i Bytomia. W grudniu 2025 r. uzyskała analizę prawno-techniczną potwierdzającą możliwość eksploatacji.
Szacunkowe zasoby pierwszego etapu przekraczają 9 mln ton, a łączny wolumen w serii pokładów 400 wynosi około 25 mln ton. Spółka nabywa obecnie informacje geologiczne i planuje złożyć wniosek o koncesję na rozpoznanie złoża przed końcem 2026 r.
Kolejne etapy obejmują raport geologiczny, raport o oddziaływaniu na środowisko, projekt zagospodarowania złoża i wniosek o koncesję na wydobycie. Ponadto, największym wyzwaniem jest synchronizacja wymogów środowiskowych, górniczych i planistycznych. Spółka ma zabezpieczone finansowanie procedur.
Wydobycie mogłoby wynieść 12–25 tys. ton węgla energetycznego miesięcznie. W pierwszej kolejności sprzedaż planowana jest na rynek ukraiński – dla producentów cementu, cukru i ceramiki. Ukraina po zakończeniu konfliktu będzie potrzebować węgla do odbudowy przemysłowej.
Rynek europejski nadal absorbuje węgiel jako paliwo szczytowe i awaryjne. Model wydobycia komorowo-filarowego ma minimalizować nakłady inwestycyjne.
Coal Energy poprzez polską spółkę zależną świadczy już usługi górnicze dla firm sektora węglowego w Polsce. Głównym akcjonariuszem jest podmiot związany z Wiktorem Wiśniowieckim.
Polska ma ogromne zasoby węgla. Pytanie dotyczy woli politycznej i organizacji wydobycia, które pozwolą je wykorzystać w sposób efektywny i bezpieczny dla systemu energetycznego.
MojaPL.pl
Źródła: strefabiznesu.pl (wywiad z Wiktorem Wiśniowieckim, prezesem Coal Energy, 28 lipca 2026), wnp.pl, money.pl, rp.pl, dane o zasobach bilansowych węgla kamiennego w Polsce.
