11 lipca 1943 roku na Wołyniu doszło do Krwawej Niedzieli – kulminacji ludobójstwa dokonanego przez ukraińskich nacjonalistów na polskiej ludności cywilnej. Tego dnia oddziały UPA i wspierający ich Ukraińcy zaatakowali około 100 polskich miejscowości, mordując w bestialski sposób tysiące kobiet, dzieci i osób starszych.
Kulminacja zbrodni wołyńskiej 11 lipca 1943 roku
11 lipca 1943 roku jest nazywany Krwawą Niedzielą – dniem, w którym ukraińscy nacjonaliści z OUN-UPA przeprowadzili skoordynowany atak na liczne polskie miejscowości na Wołyniu. Według szacunków historyków tego dnia mogło zginąć nawet około 8 tysięcy Polaków, głównie cywilów: kobiet, dzieci i osób starszych.Ataki objęły około 100 wsi i kolonii w powiatach włodzimierskim, horochowskim oraz częściowo kowelskim. Celem było szybkie „oczyszczenie” terenu z ludności polskiej poprzez masowe mordy i zniszczenie osad.
Przebieg ataków i skala tragedii
Akcja rozpoczęła się około godziny 3 nad ranem od ataku na Gurów, gdzie zamordowano ponad 200 Polaków. Następnie UPA uderzyła na Wygrankę (150 ofiar), Orzeszyn (306 ofiar), Poryck (ponad 200 ofiar) i wiele innych miejscowości. W sumie tego dnia zaatakowano 97 wsi i kolonii oraz 13 majątków.Wiele mordów dokonywano podczas mszy świętych w kościołach – m.in. w Porycku, Chrynowie, Kisielinie czy Zabłoćcach. Zabijano także księży, m.in. Józefa Aleksandrowicza, Jana Kotwickiego i Bolesława Szawłowskiego.
Bestialstwo morderców i metody zbrodni
Zbrodniarze używali siekier, wideł, młotków, pił i noży. Ofiary torturowano, rozpruwano brzuchy, palono żywcem, wrzucano do studni lub dołów z obornikiem. Dzieci rozrywano za nogi lub nadziewano na widły. Relacje ocalałych opisują sceny niewyobrażalnego okrucieństwa.Maria Berny, ocalała z rzezi, wspominała: „Myśmy się nie bali śmierci, tylko sposobu, w jaki umrzemy”. Rodzice przygotowywali się na najgorsze, planując godną śmierć dla rodziny.
Znaczenie rocznicy i pamięć narodowa
W Polsce 11 lipca obchodzony jest Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Ludobójstwa dokonanego przez OUN i UPA na ziemiach wschodnich II Rzeczypospolitej. Rocznica Krwawej Niedzieli przypomina o konieczności pielęgnowania prawdy historycznej i godnego upamiętniania ofiar.Całkowita liczba polskich ofiar rzezi wołyńskiej w latach 1943–1945 szacowana jest na 100–120 tysięcy. Zbrodnia była zaplanowaną akcją etnicznego oczyszczenia Wołynia.
Kontekst historyczny i lekcja dla przyszłości
Akcja UPA była poprzedzona propagandą i spotkaniami w ukraińskich wsiach nawołującymi do „rozprawy z polskimi okupantami”. Niemieckie wpływy odegrały istotną rolę w podsycaniu nienawiści.Rocznica Krwawej Niedzieli na Wołyniu uczy szacunku dla pamięci ofiar i konieczności przeciwstawiania się fałszowaniu historii. Jest ważnym elementem polskiej tożsamości narodowej i przypomnieniem o dramacie Kresów.
MojaPL.pl
Źródła: kresy.pl, IPN (materiały historyczne i relacje), Wikipedia (hasło Krwawa niedziela na Wołyniu), publikacje historyków m.in. Grzegorza Motyki i Timothy’ego Snydera.
