Konflikt w koalicji rządzącej między Ministerstwem Klimatu i Środowiska a Ministerstwem Funduszy i Polityki Regionalnej nabiera na sile. Spór o rozliczenie ponad 1,5 mld zł z programu „Czyste Powietrze” komplikuje śledztwo Prokuratury Europejskiej, co grozi opóźnieniem wypłat unijnych środków i paraliżem ważnego ekologicznego programu.
Konflikt w rządzie – spór o rozliczenie 1,5 mld zł z programu „Czyste Powietrze”
Wojna w rządzie wybuchła na linii Ministerstwo Klimatu i Środowiska (MKiŚ) – Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej (MFiPR). Minister Paulina Hennig-Kloska zarzuca resortowi funduszy blokowanie certyfikacji wydatków na kwotę ponad 1,56 mld zł z programu „Czyste Powietrze”. Resort Katarzyny Pełczyńskiej-Nałęcz broni swojego stanowiska, wskazując na konieczność ochrony środków publicznych w obliczu trwającego śledztwa.
Porozumienie polityczne z końca kwietnia 2026 roku, które miało zapobiec wotum nieufności wobec minister klimatu, zakładało rozliczenie tych środków do połowy maja. Opóźnienie o dwa miesiące stawia pod znakiem zapytania stabilność koalicji.
Rola śledztwa Prokuratury Europejskiej w konflikcie rządowym
Śledztwo Prokuratury Europejskiej (EPPO) jest kluczowym elementem sporu. Prokuratura bada systemowe zaniechania i możliwe nadużycia w programie „Czyste Powietrze” od stycznia 2022 do lutego 2026 roku. Śledztwo obejmuje działania funkcjonariuszy z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) oraz Ministerstwa Klimatu i Środowiska.
Resort funduszy podkreśla, że nie może certyfikować wydatków, które mogą być objęte postępowaniem EPPO, ponieważ groziłoby to wstrzymaniem całej płatności z Komisji Europejskiej na kwotę nawet 3,5 mld zł w innych projektach.
Stanowisko Ministerstwa Klimatu i Środowiska
Minister Paulina Hennig-Kloska zapewnia, że wszystkie wnioski zostały wielokrotnie zweryfikowane na poziomie wojewódzkich funduszy, NFOŚiGW oraz ministerstwa. Podkreśla, że w przekazanych partiach nie ma wniosków objętych indywidualnymi śledztwami. Minister domniemywa, że MFiPR zaniedbało własne obowiązki weryfikacyjne, co prowadzi do niepotrzebnego opóźnienia i dodatkowych kosztów dla budżetu państwa. Resort klimatu zaznacza, że program został gruntownie naprawiony po przejęciu władzy, a wcześniejsze nieprawidłowości miały miejsce głównie za poprzedniej ekipy rządzącej.
Stanowisko Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej
Minister Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz oraz wiceminister Jan Szyszko stoją na stanowisku, że ochrona interesów finansowych państwa i UE jest priorytetem. Odpowiedź EPPO z 25 maja 2026 roku potwierdziła szerszy, systemowy charakter śledztwa, co uniemożliwia certyfikację bez ryzyka blokady środków unijnych. Resort funduszy nie chce ryzykować utraty refundacji dla kluczowych inwestycji infrastrukturalnych.
Tło programu „Czyste Powietrze” i wcześniejsze nieprawidłowości
Program „Czyste Powietrze” to jeden z flagowych programów ekologicznych w Polsce, mający na celu wymianę starych kotłów i poprawę jakości powietrza. W przeszłości stwierdzono liczne przypadki wyłudzeń i nadużyć, co doprowadziło do czasowego wstrzymania programu w 2024 roku i wprowadzenia nowych, bardziej rygorystycznych zasad w 2025 roku. Działania CBA i Prokuratury Europejskiej w kwietniu 2026 roku pokazały skalę problemów.
Konsekwencje sporu dla beneficjentów i polskiego budżetu
Opóźnienie w certyfikacji może oznaczać brak szybkiej refundacji z UE, co obciąża polski budżet państwa prefinansowaniem. Beneficjenci programu obawiają się dalszych opóźnień w wypłatach. Wojna w rządzie i śledztwo Prokuratury Europejskiej rzucają cień na realizację ważnych celów klimatycznych Polski. Eksperci podkreślają, że takie wewnętrzne konflikty osłabiają pozycję Polski w negocjacjach z Komisją Europejską i mogą wpłynąć na tempo wykorzystania funduszy unijnych z programu FEnIKS na lata 2021-2027.
Perspektywy rozwiązania konfliktu w rządzie
Rozwiązanie sporu wymaga kompromisu na najwyższym szczeblu koalicji. Oba resorty deklarują troskę o interes publiczny, jednak różnica zdań co do ryzyka związanego ze śledztwem EPPO jest znacząca. Obserwatorzy sceny politycznej śledzą, czy uda się znaleźć porozumienie przed kolejnymi kluczowymi terminami rozliczeniowymi z Brukselą. Wojna w rządzie związana ze śledztwem Prokuratury Europejskiej pokazuje, jak skomplikowane jest zarządzanie dużymi programami unijnymi w warunkach koalicyjnych napięć. Polscy podatnicy i beneficjenci oczekują szybkiego i transparentnego rozwiązania, które zapewni zarówno ochronę funduszy, jak i sprawne działanie programu „Czyste Powietrze”.
MojaPL.pl
Źródła: Money.pl, Wirtualna Polska, Rzeczpospolita, Gov.pl, PAP, Wprost.
