Prezydent Wołodymyr Zełenski w wydanym w środę dekrecie nadał imię „Bohaterów UPA” Samodzielnemu Centrum Operacji Specjalnych „Północ” Sił Operacji Specjalnych Sił Zbrojnych Ukrainy. Decyzja ta ma na celu „przywrócenie historycznych tradycji narodowego wojska” oraz uhonorowanie wzorowego wykonywania zadań w obronie integralności terytorialnej Ukrainy. UPA patronem ukraińskich specjalsów stała się faktem, co w Polsce wywołuje uzasadniony gniew i protesty.
Rzeź wołyńska – prawda o zbrodni UPA
UPA patronem ukraińskich specjalsów to nie tylko symboliczna nazwa. Ukraińska Powstańcza Armia (UPA), będąca zbrojnym ramieniem frakcji Bandery Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN-B), ponosi bezpośrednią odpowiedzialność za ludobójstwo dokonane na polskiej ludności Wołynia i Galicji Wschodniej w latach 1943–1944. Kulminacja nastąpiła w „krwawej niedzieli” 11 lipca 1943 roku, gdy ukraińscy nacjonaliści zaatakowali jednocześnie około 150 polskich miejscowości. Historycy szacują, że w wyniku systematycznej czystki etnicznej zginęło od 60 do nawet 100 tysięcy Polaków – mężczyzn, kobiet i dzieci. Ofiary mordowano w bestialski sposób: siekierami, kosami, piłami, palono żywcem w kościołach i stodołach.
Decyzja Zełenskiego przywraca do pamięci te dramatyczne wydarzenia. W Polsce rzeź wołyńska uznawana jest za ludobójstwo, co potwierdza uchwała Sejmu RP z 2016 roku. Tymczasem na Ukrainie UPA jest gloryfikowana jako bohaterowie walczący z sowietami, a zbrodnie na Polakach są bagatelizowane lub przedstawiane jako „wzajemny konflikt”.
Gloryfikacja OUN-UPA na Ukrainie – niebezpieczny trend
UPA patronem ukraińskich specjalsów wpisuje się w szerszy proces heroizacji nacjonalistycznych formacji kolaborujących z III Rzeszą. Kilka dni przed dekretem do Ukrainy sprowadzono prochy Andrija Melnyka, jednego z liderów OUN. Instytut Jad Waszem w Izraelu wyraził poważne wątpliwości co do tej decyzji, podkreślając kolaborację OUN z nazistowskimi Niemcami i udział w Holokauście.
Ukraińskie władze konsekwentnie promują kult Stepana Bandery i Roman Shukhevycha – dowódców UPA odpowiedzialnych za antypolskie czystki. W szkołach, na pomnikach i w oficjalnej narracji UPA przedstawiana jest jako armia walcząca o niepodległość. Pomija się jednak fakt masowych mordów na cywilach, w tym na Żydach, Czechach, Romach i lojalnych wobec Polski Ukraińcach.
Reakcje w Polsce i konsekwencje dla relacji polsko-ukraińskich
Decyzja Zełenskiego spotyka się z ostrą krytyką ze strony polskich historyków, polityków i środowisk kresowych. Instytut Pamięci Narodowej od lat dokumentuje zbrodnie UPA i apeluje o prawdę historyczną. Nadanie imienia formacji odpowiedzialnej za ludobójstwo elitarnej jednostce specjalnej jest postrzegane jako policzek wymierzony w pamięć ofiar i ich potomków.
W kontekście trwającej wojny z Rosją Polska udzieliła Ukrainie ogromnego wsparcia – militarnego, humanitarnego i politycznego. Tym bardziej boli, gdy ukraińskie władze gloryfikują organizację, która dokonała jednego z najokrutniejszych ludobójstw na narodzie polskim.
Dlaczego gloryfikacja UPA jest niebezpieczna?
Historyczna prawda jest jednoznaczna: UPA powstała jako zbrojne ramię skrajnie nacjonalistycznej OUN-B. Jej ideologia zakładała stworzenie „czystej etnicznie” Ukrainy. W praktyce oznaczało to eksterminację wszystkich „obcych”. Dokumenty OUN-UPA jasno wskazują na rozkazy mordowania polskiej ludności cywilnej bez względu na wiek i płeć. Dzisiejsza gloryfikacja tej formacji niesie ryzyko rehabilitacji zbrodniczej ideologii nacjonalizmu integralnego.Polska konsekwentnie domaga się od Ukrainy uznania rzezi wołyńskiej za ludobójstwo i potępienia sprawców. Dekret Zełenskiego pokazuje, że na razie nie ma na to zgody ze strony Kijowa. Jest to sygnał alarmowy dla wszystkich, którzy wierzą w prawdziwe pojednanie oparte na prawdzie, a nie na fałszowaniu historii.
MojaPL.pl Źródła: wPolsce24.tv
Komunikaty IPN na temat rzezi wołyńskiej
Stanowisko Instytutu Jad Waszem ws. Andrija Melnyka
Wikipedia i publikacje historyczne nt. UPA/OUN (dla faktów kontekstowych)
Doniesienia Onet.pl i Fakt.pl o dekrecie Zełenskiego
