Organizacje ukraińskie wraz z polskimi aktywistami i Agnieszką Holland apelują do rządu o przywrócenie niepracującym uchodźcom z Ukrainy pełnego dostępu do bezpłatnej opieki zdrowotnej. Po zmianie przepisów tysiące Ukraińców straciły prawo do leczenia na koszt polskiego podatnika. Czy rząd ugnie się pod naciskiem?
Żądania przywrócenia przywilejów zdrowotnych dla Ukraińców
Przywrócenie przywilejów dla Ukraińców stało się przedmiotem intensywnej kampanii organizacji pozarządowych. Do Ministerstwa Zdrowia, Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej trafił apel o zmianę przepisów, które od 5 marca 2026 roku ograniczają dostęp do bezpłatnej opieki zdrowotnej dla części obywateli Ukrainy przebywających w Polsce.
Związek Ukraińców w Polsce, Stowarzyszenie Homo Faber, Polskie Forum Migracyjne oraz kilkadziesiąt innych organizacji twierdzą, że nowe regulacje tworzą „realne zagrożenie dla życia i zdrowia”. Szczególnie dotyczy to starszych i ciężko chorych Ukraińców, którzy nie pracują.
Konserwatywna obrona polskiego systemu ochrony zdrowia
Ustawa z 5 marca 2026 roku wprowadziła zasadę, że dostęp do pełnej opieki zdrowotnej na preferencyjnych warunkach powinni mieć przede wszystkim ci Ukraińcy, którzy legalnie pracują i odprowadzają składki. Przywrócenie przywilejów dla Ukraińców oznaczałoby powrót do sytuacji, w której osoby niepracujące korzystały z systemu na równi z polskimi podatnikami.
W apelu przywołano przypadek 73-letniej Ukrainki z Dnipro, która utrzymuje się z emerytury w wysokości około 300 zł miesięcznie. Kobieta ta wymaga kosztownego leczenia onkologicznego (nawet 12 tys. zł miesięcznie). Po zmianie przepisów straciła prawo do ubezpieczenia zdrowotnego.
Realne skutki ustawy i reakcja rządu
Organizacje podkreślają, że wiele osób nie może zarejestrować się jako bezrobotni ze względu na wiek, a jednocześnie nie stać ich na dobrowolne ubezpieczenie. Przywrócenie przywilejów dla Ukraińców miałoby według nich rozwiązać ten problem.
Resort zdrowia jasno komunikuje, że nie ma planów powrotu do poprzednich rozwiązań. Zmiany mają na celu urealnienie systemu i zakończenie etapu nadmiernych przywilejów. Takie przywileje przez cztery lata obciążały polski budżet.
Kontekst szerszej debaty o pomocy dla Ukraińców
Polska od 2022 roku udzieliła ogromnej pomocy ponad milionowi Ukraińców. Jednak po czterech latach wielu Polaków oczekuje stopniowego przechodzenia na standardowe zasady obowiązujące innych cudzoziemców. Przywrócenie przywilejów dla Ukraińców oznaczałoby dalsze traktowanie tej grupy w sposób wyjątkowy, kosztem polskich obywateli.
Krytycy apelów organizacji pozarządowych wskazują, że Polska nadal oferuje Ukraińcom jeden z najbardziej hojnych systemów wsparcia w Europie. Jednocześnie kraj boryka się z własnymi problemami demograficznymi, kolejkami w ochronie zdrowia i obciążeniem finansowym.
Przywrócenie przywilejów dla Ukraińców w zakresie opieki zdrowotnej dla osób niepracujących mogłoby stworzyć niebezpieczny precedens i zachęcić do nadużyć. W czasie gdy polscy seniorzy i pacjenci onkologiczni czekają w długich kolejkach, państwo musi przede wszystkim chronić interes własnych obywateli.
Debata ta pokazuje głęboki podział w polskim społeczeństwie. Z jednej strony jest empatia wobec ofiar wojny. Z drugiej – rośnie zmęczenie społecznym kosztem nieskończonego wsparcia i żądanie równego traktowania wszystkich mieszkańców Polski.
Opracowanie: MojaPL.pl
Źródła: dorzeczy.pl (31.03.2026), gov.pl, prawo.pl, tvn24.pl, oficjalne komunikaty Ministerstwa Zdrowia oraz treść ustawy z 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań specustawy ukraińskiej.
